Sáng Lễ Chiến Sĩ Trận Vong. Lê Thanh Xuân lái xe đến nghĩa trang.
Nghĩa trang nước Mỹ rộng mênh mông.
Những hàng cờ nhỏ cắm bên từng ngôi mộ.
Những bó hoa.
Những người đứng lặng.
Có người đặt tay lên bia đá.
Có người cúi đầu.
Có người khóc.
Xuân đi chậm giữa những hàng mộ.
Ông không tìm tên ai.
Ông chỉ đứng đó.
Lặng im.
Bởi hôm nay, người Mỹ tưởng niệm những chiến sĩ đã nằm xuống vì đất nước họ.
Còn Xuân …
ông nhớ đến những người của mình. Những người lính Việt Nam Cộng Hòa. Đặc biệt là những người bạn trong đơn vị Nha Kỹ Thuật. Những toán viên các đơn vị công tác xâm nhập vào vùng địch.
Những người đi vào nơi không ai muốn đi.
Những chuyến đi không có tiếng kèn.
Không có hàng quân danh dự.
Không có vòng hoa.
Không có cả một lời tiễn biệt đàng hoàng.
Có người lên đường trong đêm.
Một chiếc máy bay.
Một chiếc trực thăng.
Một chiếc radio.
Một khẩu súng.
Một mật hiệu.
Và vài người biết họ đi đâu.
Nhiều khi… chỉ có vài người biết họ có tồn tại.
Xuân đứng trước một ngôi mộ của một người lính Mỹ.
Ông đặt bó hoa xuống.
Rồi khẽ nói:
— Anh nằm đây có tên.
— Còn mấy thằng bạn tôi…
Ông ngừng lại.
— Nhiều đứa chẳng biết mình nằm ở đâu.
Gió thổi qua những hàng cờ.
Xuân cúi đầu. Những thước phim từ từ chạy… kéo ông trở về một buổi chiều rất xa.
Ngày ấy, trước một chuyến công tác, một người bạn nói với ông.
— Đi chuyến này xong, về làm một chầu nghen.
Xuân cười.
— Mày lo về được rồi tính.
Người kia cười lớn.
— Tao mà không về, mày phải kiếm tao.
— Kiếm ở đâu?
— Thì… kiếm…
Cả toán 4 thằng cười.
Không ai nghĩ đó là lần cuối cùng họ cười với nhau.
Rồi toán đi.
Có người trở về.
Có người không.
Có người mất tích.
Có người bị bắt.
Có người nằm lại bên kia biên giới.
Nhưng trong trí nhớ của Xuân …
họ vẫn còn nguyên.
Vẫn trẻ.
Vẫn mang chiếc ba lô cũ.
Vẫn quấn khăn nơi cổ.
Vẫn nhìn nhau trước giờ xuất phát.
Vẫn câu nói quen thuộc:
— Đi nghen.
Chỉ hai chữ.
Không ai nói:
“Vĩnh biệt.”
Bởi người lính ngày ấy không quen nói lời cuối.
Xuân ngồi xuống chiếc ghế bên nghĩa trang. Ông lấy trong túi ra một tấm hình cũ.
Bốn người.
Rồi năm người.
Những khuôn mặt trẻ đến đau lòng.
Ông nhìn từng người.
Gọi từng tên.
— Mày…
— Mày nữa…
— Còn mày…
Đến người cuối cùng, ông im lặng.
Rất lâu.
Ông không gọi tên. Bởi cái tên ấy đã nằm quá sâu trong tim.
Nước mắt chảy xuống.
Xuân lấy tay lau.
— Tụi mày thấy không?
— Người Mỹ còn có một ngày để nhớ đến những người đã chết.
Ông cười buồn.
— Còn tụi mình…
— Ai nhớ?
Gió vẫn thổi. Những lá cờ Mỹ bay phấp phới. Xuân nhìn lên trời. Trong khoảnh khắc đó, ông không còn thấy nghĩa trang nước Mỹ nữa.
Ông thấy một vùng rừng.
Một bãi đáp.
Một chiếc trực thăng đang bay thấp.
Khói.
Lửa.
Tiếng súng.
Và những người bạn của ông.
Những toán viên Nha Kỹ Thuật. Những người từng bước qua chiến tranh trong im lặng. Họ không cần người đời biết hết những gì họ đã làm.
Có những công việc… càng bí mật càng tốt.
Có những chiến công…
không thể ghi vào báo chí.
Có những người… đến tên thật cũng không được gọi trong lúc thi hành nhiệm vụ.
Nhưng họ đã đi.
Đã chiến đấu.
Đã chịu đựng.
Và có người đã không trở về.
Xuân gấp tấm hình lại. Ông đứng lên.
Trước khi rời nghĩa trang, ông quay lại nhìn những hàng bia trắng.
Ông nói rất khẽ:
— Hôm nay tôi nhớ các anh.
— Không chỉ những người nằm ở đây.
— Mà cả những người nằm lại trên quê hương Việt Nam.
Ông ngừng một chút.
— Đặc biệt là các toán viên của Nha Kỹ Thuật.
— Những người đã đi vào bóng tối…
— rồi biến mất trong bóng tối.
Xuân cúi đầu. Một giọt nước mắt rơi xuống.
Giọt nước mắt cho quê hương.
Giọt nước mắt cho bạn bè.
Là giọt rơi khi gọi tên nhau…
không còn ai thưa.
Đứa còn.
Đứa mất.
Đứa lưu lạc phương nào.
Tóc bạc hết rồi.
Mà lời hẹn ngày xưa… vẫn còn bỏ dở.
Xuân bước đi. Sau lưng ông, những lá cờ vẫn bay.
Ông biết mình không thể đưa những người bạn trở lại.
Cũng không thể tìm hết những nấm mồ vô danh.
Nhưng ông còn nhớ.
Và đôi khi… đối với một người lính già, nhớ được tên một người đã mất cũng là một cách giữ cho người ấy chưa bao giờ chết.
