Ông không chết vì bệnh nặng. Ông ra đi vì mòn mỏi chờ những đứa con vẫn còn biệt tăm trong các trại cải tạo sau năm 1975. Mỗi buổi chiều, ông lại ngồi trước hiên nhà, nhìn ra con đường đất như chờ một bóng người quen trở về. Nhưng ngày ấy, điều ông đợi chỉ là sự im lặng.
Khi cha mất, chị Hai lặn lội theo người quen lên tận trại giam để báo tin cho em. Chị chỉ mong được nhìn em một lần, dù từ xa cũng được.
Nhưng cán bộ lắc đầu.
“Không được gặp. Nó đang bị cùm.”
Chị đứng chết lặng. Không còn cách nào khác, chị lấy một mảnh khăn tang màu đen, nhờ một người tù khác lén mang vào trao giúp. Đó là tất cả những gì em nhận được về cái chết của cha mình.
Không một nén nhang.
Không một giọt nước mắt trước linh cữu.
Không một lần được quỳ lạy người đã sinh thành.
Chỉ một mảnh khăn tang nhỏ bé giữa bốn bức tường giam.
Rồi chị lại tiếp tục lặn lội đi thăm các anh ở những trại khác. Mỗi người cũng chỉ nhận được một mảnh khăn tang như thế.
Một gia đình có nhiều người con, nhưng khi cha mất, không ai được về chịu tang. Nỗi đau bị chia cắt thành từng mảnh vải đen, lặng lẽ truyền tay trong những trại giam.
Ít lâu sau, mẹ già vừa qua cơn bệnh nặng cũng quyết vượt rừng đi thăm con.
Bà mang theo chút gạo, ít đường và niềm hy vọng mong được nhìn mặt đứa con sau bao năm xa cách. Nhưng khi đến nơi, cán bộ lại lạnh lùng nói:
“Nó đang bị cùm. Không được gặp.”
Lý do chỉ vì người tù ấy đã dám mạt sát “Tám Keo” nên bị biệt giam. Người mẹ già ôm gói quà quay lưng ra về, nước mắt rơi suốt con đường rừng.
Ở bên trong, người con biết mẹ vừa đến rồi lại phải trở về. Anh liều mình trốn khỏi hầm giam, chỉ mong nhìn theo bóng mẹ một lần cuối. Chưa kịp đến gần…
Tiếng còi báo động vang lên.
Lính gác cùng chó săn bao vây.
Anh bị bắt lại ngay trước cánh rừng, rồi bị quy thêm tội “âm mưu vượt trại”.
Sau đó là những trận đòn trả thù.
Là hầm sâu biệt giam.
Là xiềng xích.
Là những tháng năm không được nhận thư, không được gửi thư, không một tin tức với gia đình.
Mãi đến năm 1982, việc liên lạc bằng thư từ mới được phép trở lại.
Năm năm.
Năm năm của một gia đình sống trong mù mịt, không biết người thân còn hay mất.
Có những người thường nói rằng thời gian sẽ xóa nhòa tất cả. Nhưng có những nỗi đau không nằm ở vết thương trên thân thể.
Đó là người cha nhắm mắt mà không được nhìn thấy con.
Là người con nhận tin cha mất qua một mảnh khăn tang.
Là người mẹ già vượt rừng chỉ để bị từ chối.
Là những bước chân bò theo bóng mẹ rồi bị kéo trở lại trong xiềng xích.
Những ký ức ấy không nhằm nuôi dưỡng hận thù. Nhưng chúng là một phần của lịch sử đời người, của biết bao gia đình Việt Nam đã đi qua những năm tháng ấy.
Và vì thế, mỗi khi có ai hỏi:
“Những đau thương ấy có quên được không?”
Có lẽ câu trả lời là:
Người ta có thể học cách sống tiếp. Có thể tha thứ nếu lòng mình đủ bao dung. Nhưng để quên, thì có những điều suốt một đời người vẫn không thể quên.
