{"id":11640,"date":"2025-08-12T09:51:15","date_gmt":"2025-08-12T14:51:15","guid":{"rendered":"https:\/\/phamtinanninh.com\/?p=11640"},"modified":"2025-08-12T09:51:15","modified_gmt":"2025-08-12T14:51:15","slug":"20-nam-van-hoc-dich-thuat-mien-nam-viet-nam-1955-1975","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/phamtinanninh.com\/?p=11640","title":{"rendered":"\u00a0\u00a020 n\u0103m v\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch thu\u1eadt mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam 1955-1975"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/phamtinanninh.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-15.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"535\" height=\"793\" src=\"https:\/\/phamtinanninh.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-15.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-11644\" style=\"width:347px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/phamtinanninh.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-15.png 535w, https:\/\/phamtinanninh.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-15-202x300.png 202w\" sizes=\"auto, (max-width: 535px) 100vw, 535px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">\u00a0<a href=\"https:\/\/www.danchimviet.info\/author\/149\/\">Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee5c<\/a><\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">30\/07\/2025<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">V\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch k\u1ec3 nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 trong m\u1eaft m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 v\u0103n, nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng t\u00e1c ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt. Nh\u00e0 v\u0103n V\u00f5 Phi\u1ebfn, t\u00f4i c\u00f3 c\u00f3 b\u1ed9 s\u00e1ch d\u00e0y g\u1ea7n 2.000 trang v\u1ec1 V\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;(Trong \u0111\u00f3 V\u00f5 Phi\u1ebfn b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea7m b\u00fat t\u1eeb n\u0103m 1956, t\u1ea1i Quy Nh\u01a1n v\u1edbi&nbsp; Ch\u1eef T\u00ecnh,&nbsp; Ng\u01b0\u1eddi t\u00f9- 1967..Nh\u01b0ng hay nh\u1ea5t l\u00e0 M\u01b0a \u0111\u00eam cu\u1ed1i n\u0103m. K\u1ec3 t\u00f9 n\u0103m 1965, \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 c\u00e1c t\u1eadp T\u1ea1p b\u00fat I, T\u1ea1p b\u00fat II, T\u1ea1p b\u00fat III.. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ch\u1ee9ng t\u1ecf t\u00e0i n\u0103ng s\u00e1ng t\u1ea1o, t\u1ec9 m\u1ec9, \u201c ch\u1ebb s\u1ee3i t\u00f3c&nbsp; l\u00e0m t\u01b0\u201d.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u01b0 th\u1ebf nh\u00e0 v\u0103n t\u1ea7m c\u1ee1 v\u00e0 h\u1ee9a h\u1eb9n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c so s\u00e1nh \u00f4ng v\u1edbi nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tuy nhi\u00ean v\u1ec1 vai tr\u00f2 ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc, \u00f4ng l\u1ea1i cho th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ea5t c\u1eadp nh\u01b0 s\u1ef1 nh\u1ecf nhen, y\u00eau th\u00edch nh\u00e0 v\u0103n n\u00e0y, kh\u00f4ng \u01b0a nh\u00e0 v\u0103n kh\u00e1c..\u0110\u00f4i khi, m\u01b0\u1ee3n l\u1eddi ph\u00ea b\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u00f3i thay cho cho m\u00ecnh.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Thi\u1ebfu s\u1ef1 kh\u00e1ch quan cho th\u1ea5y \u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 so b\u00ec v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh l\u1edbp ti\u1ec1n b\u1ed1i. Th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc cho \u00f4ng v\u00e0 cho v\u0103n h\u1ecdc.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;Sau 1975, ra h\u1ea3i ngo\u1ea1i \u00f4ng m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u00e2u&nbsp; c\u00f3 t\u1eadp&nbsp;<strong>V\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam, t\u1eadp I,&nbsp; t\u1eadp II, t\u1eadp III, t\u1eeb 1987 \u0111\u1ebfn&nbsp; 1999<\/strong>..)<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u1ecdc h\u1ebft c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i c\u1ee7a \u00f4ng th\u1eadt kh\u00f4ng d\u1ec5 v\u00e0 kh\u00f4ng thu\u1ed9c m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ea3ng V\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch th\u00ec \u00f4ng h\u00e0 ti\u1ec7n l\u1eafm: v\u1ecfn v\u1eb9n c\u00f3 hai trang. Trong hai trang \u0111\u00f3, \u00f4ng l\u1ea1i d\u00e0nh \u0111\u1ec3 n\u00f3i c\u00e1i n\u1ed7i lo s\u1ee3 c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u0103n h\u00f3a l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd v\u00ec s\u1ef1 tr\u00e0n ng\u1eadp s\u00e1ch d\u1ecbch \u1edf mi\u1ec1n Nam v\u00e0o cu\u1ed1i nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean 60 v\u00e0 \u0111\u1ea7u 70.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">V\u00f5 Phi\u1ebfn \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng l\u1eadp m\u1ed9t danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u0103n ngh\u1ec7 trong Nam nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1, c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n\u2026 ngay c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft v\u1ec1 Tri\u1ebft, v\u1ec1 S\u1eed, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef h\u1ecdc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb nh\u01b0 \u00f4ng V\u0169 T\u00e0i L\u1ee5c hay Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tr\u1ecb c\u0169ng c\u00f3 t\u00ean, &nbsp;<strong>nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u1eadp danh s\u00e1ch c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3<\/strong>. V\u00ec trong t\u1eadp m\u1edf \u0111\u1ea7u V\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam t\u1ed5ng quan, V\u00f5 Phi\u1ebfn \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi h\u1ee9a:<em>&nbsp;\u201cC\u00e1c t\u1eadp k\u1ebf ti\u1ebfp s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh cho t\u1eebng b\u1ed9 m\u00f4n s\u00e1ng t\u00e1c\u201d<\/em>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Th\u1ebf l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i, ph\u1ea3i s\u00e1ng t\u00e1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c<\/strong>. Th\u1eadt c\u0169ng ch\u1eb3ng mu\u1ed1n l\u00e0m kh\u00f3 V\u00f5 Phi\u1ebfn, n\u1ed9i c\u00e1i vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, kh\u00f4ng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kia c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m \u00f4ng m\u1ec7t r\u1ed3i.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ch\u01b0a k\u1ec3 v\u00ec c\u00f3\u201d m\u1ed7i \u00e2n o\u00e1n ri\u00eang\u201d v\u1edbi&nbsp; m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n n\u1eef, \u00f4ng gh\u00e9t l\u00e2y \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n n\u1eef kh\u00e1c. \u0110\u00fang l\u00e0 oan gia ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ri\u00eang nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ecbch thu\u1eadt th\u00ec k\u00e9m may m\u1eafn th\u1eadt. T\u00ean h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 ch\u1ecb em Ph\u00f9ng Th\u0103ng, Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh r\u1ed3i V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u, H\u1ea3i Tri\u1ec1u, Ng\u1ecdc Th\u1ee9 Lang, Nguy\u1ec5n v\u0103n S\u01a1n, Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1o, B\u1eedu \u00dd, Ph\u1ea1m Kim Kh\u00f4i, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Hi\u1ec7u, \u0110inh B\u00e1 Kha hay c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 d\u1ecbch ti\u1ec3u thuy\u1ebft T\u00e0u nh\u01b0 H\u00e0n Giang Nh\u1ea1n, Li\u00eau Qu\u1ed1c Nh\u0129 v\u00e0 h\u1eb1ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.&nbsp;<strong>H\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb7t<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u00fang ta ph\u1ea3i ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ph\u1ea3i ch\u0103ng s\u00e1ch d\u1ecbch l\u00e0 th\u1ee9 v\u0103n h\u00f3a ngo\u1ea1i lai kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i t\u1edbi?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Trong khi n\u01b0\u1edbc Nh\u1eadt trong th\u1eddi k\u1ef3 \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n, ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u00e3 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u1ecbch thu\u1eadt h\u00e0ng ng\u00e0n s\u00e1ch gi\u00fap n\u01b0\u1edbc Nh\u1eadt sau n\u00e0y theo k\u1ecbp \u0111\u00e0 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa&nbsp; cho th\u1ea5y c\u00e1i nh\u00ecn thi\u1ec3n c\u1eadn c\u1ee7a V\u00f5 Phi\u1ebfn.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Trong khi \u0111\u00f3, c\u00e1i th\u1ecb ph\u1ea7n s\u00e1ch d\u1ecbch theo V\u00f5 Phi\u1ebfn \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 1970 chi\u1ebfm \u0111\u1ebfn 60% v\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1972 \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn 80% to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1ea7u s\u00e1ch xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf mi\u1ec1n Nam. Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng \u0110\u0103ng \u0110\u00e0n, m\u1ed9t c\u00e1n b\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n sau 1975, trong&nbsp;<em>V\u0103n H\u00f3a, V\u0103n Ngh\u1ec7 Nam Vi\u1ec7t Nam 1954-1975<\/em>&nbsp;c\u0169ng \u0111\u01b0a ra con s\u1ed1 ch\u00ednh x\u00e1c nh\u01b0 V\u00f5 Phi\u1ebfn.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;C\u0169ng theo Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng \u0110\u0103ng \u0110\u00e0n, sau k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tra, ti\u1ebfn h\u00e0nh v\u00e0o th\u00e1ng 7-1976, s\u1ed1 s\u00e1ch d\u1ecbch c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam trong 20 n\u0103m bao g\u1ed3m: \u0110\u1ee9c 57 \u0111\u1ea7u s\u00e1ch, \u00dd 58, Nh\u1eadt 71, Anh 97, M\u1ef9 273, Ph\u00e1p 499, \u0110\u00e0i Loan v\u00e0 H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng 358, Nga 120, c\u00f2n l\u1ea1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c 38 [1]. Nh\u1eefng con s\u1ed1 v\u1eeba n\u00eau tr\u00ean \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 ta suy ngh\u0129 l\u1eafm ch\u1ee9?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Trong nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u, t\u1eeb 1955 \u0111\u1ebfn 1960 s\u1ed1 \u0111\u1ea7u s\u00e1ch d\u1ecbch k\u1ec3 ra c\u00f2n th\u01b0a th\u1edbt. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh quy\u1ec1n kh\u00f4ng l\u01b0u \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f4ng t\u00e1c d\u1ecbch thu\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan v\u0103n h\u00f3a nh\u01b0 C\u01a1 quan vi\u1ec7n tr\u1ee3 \u00c1 Ch\u00e2u (Asian Foundation), Ph\u00f2ng th\u00f4ng tin Hoa K\u1ef3, H\u1ed9i Vi\u1ec7t M\u1ef9, Ph\u00f9 Lu\u00e2n H\u1ed9i v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 H\u1ed9i V\u0103n h\u00f3a \u00c1 Ch\u00e2u (Asian culture association)<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ngay t\u1eeb cu\u1ed1i 1955 B\u1ed9 Th\u00f4ng tin d\u01b0\u1edbi th\u1eddi T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ng\u00f4 \u0111\u00ecnh Di\u1ec7m \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh v\u1ec1: Th\u1ee7 t\u1ee5c ki\u1ec3m duy\u1ec7t \u1ea5n ph\u1ea9m n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i nh\u1eadp c\u1ea3ng \u2013 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1ee7 t\u1ee5c duy\u1ec7t c\u00e1c s\u00e1ch d\u1ecbch \u2013 v\u1ec1 ti\u1ec1n th\u00f9 lao d\u1ecbch thu\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp c\u1ea3ng v\u00e0o VN.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u1ebfn th\u1eddi t\u1ed5ng th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n v\u0103n Thi\u1ec7u, \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp \u1ee6y ban d\u1ecbch thu\u1eadt do \u00f4ng Mai Th\u1ecd Truy\u1ec1n l\u00e0m ch\u1ee7 t\u1ecbch. N\u0103m 1970 \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ch\u1ea5m gi\u1ea3i d\u1ecbch thu\u1eadt. N\u0103m 1971, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Thi\u1ec7u \u0111\u00e3 xu\u1ea5t qu\u1ef9 m\u1ed9t tri\u1ec7u b\u1ed1n tr\u0103m ng\u00e0n \u0111\u1ed3ng cho c\u00e1c gi\u1ea3i v\u1ec1 d\u1ecbch thu\u1eadt. Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c t\u1eeb ph\u00eda ch\u00ednh quy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan V\u0103n H\u00f3a th\u1eadt s\u1ef1 ch\u1eb3ng c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u00e0 bao nhi\u00eau \u0111\u1ebfn sinh ho\u1ea1t d\u1ecbch thu\u1eadt \u1edf mi\u1ec1n Nam, \u0111\u00f4i khi c\u00f2n g\u00e2y ph\u1ea3n t\u00e1c d\u1ee5ng c\u00f3 h\u1ea1i.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Khung c\u1ea3nh l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd \u1edf mi\u1ec1n Nam, nh\u1ea5t l\u00e0 sau khi S\u00e1ng T\u1ea1o ra \u0111\u1eddi v\u00e0o th\u00e1ng 10-1956, c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00f4ng kh\u00ed n\u1edf r\u1ed9, t\u01b0ng b\u1eebng. M\u1ecdi sinh ho\u1ea1t v\u0103n h\u1ecdc nh\u01b0 b\u1eebng tr\u1ed7i d\u1eady: th\u01a1 v\u0103n, s\u00e1ch b\u00e1o ti\u1ec3u thuy\u1ebft, h\u1ed9i h\u1ecda.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;B\u00e1o c\u00f3 Ng\u00f4n Lu\u1eadn, T\u1ef1 Do thu h\u00fat \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00e2y vi\u1ebft c\u00f3 t\u00e0i. Nh\u1ea1c c\u00f3 Ph\u1ea1m Duy. H\u1ed9i h\u1ecda c\u00f3 T\u1ea1 T\u1ef5, Th\u00e1i Tu\u1ea5n, Duy Thanh. Tri\u1ebft T\u00e2y c\u00f3 Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung v\u00e0 Nguy\u1ec5n Nam Ch\u00e2u v\u1edbi hai cu\u1ed1n:&nbsp;<em>Nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n h\u00f3a m\u1edbi<\/em>&nbsp;(1958)&nbsp;<em>v\u00e0 S\u1ee9 m\u1ec7nh V\u0103n Ngh\u1ec7<\/em>&nbsp;(1958) [2]. Hai cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u00e3 g\u00e2y th\u00edch th\u00fa cho nhi\u1ec1u \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u00f3. Ch\u1ec9 ti\u1ebfc r\u1eb1ng, sau \u0111\u00f3 Nguy\u1ec5n Nam Ch\u00e2u \u0111i du h\u1ecdc r\u1ed3i l\u00e0m gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf B\u1ec9 kh\u00f4ng th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u1eefa.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;B\u00e1o tu\u1ea7n c\u00f3 S\u00e1ng T\u1ea1o khua \u0111\u1ed9ng, ph\u1ea5t tr\u1ed1ng m\u1edf c\u1edd v\u1edbi l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 c\u1ee7a Mai Th\u1ea3o trong S\u00e1ng T\u1ea1o, s\u1ed1 1, 1956:&nbsp;<em>\u201cS\u00e0ig\u00f2n thay th\u1ebf cho H\u00e0 N\u1ed9i, t\u1eeb m\u1ed9t \u0111\u00f4 th\u1ecb mi\u1ec1n Nam tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ee7 \u0111\u00f4 tinh th\u1ea7n c\u1ee7a to\u00e0n th\u1ec3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. S\u00e0ig\u00f2n s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 suy t\u01b0\u1edfng\u201d.<\/em><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ti\u1ebfp theo l\u00e0 V\u0103n H\u00f3a Ng\u00e0y Nay, B\u00e1ch Khoa, Hi\u1ec7n \u0110\u1ea1i, Th\u1ebf K\u1ef7 20, v.v..<br>S\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a S\u00e1ng T\u1ea1o v\u00f4 t\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y lui m\u1ed9t s\u1ed1 khu\u00f4n m\u1eb7t nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1 c\u0169 v\u00e0o im l\u1eb7ng, t\u1ec7 h\u01a1n n\u1eefa v\u00e0o b\u00f3ng t\u1ed1i. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng \u0110\u00f4ng H\u1ed3, V\u0169 B\u1eb1ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5n, Thi\u00ean Giang, Th\u1ea9m Th\u1ec7 H\u00e0, Tam Lang, Vi Huy\u1ec1n \u0110\u1eafc v\u00e0&nbsp;<strong>\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 Nh\u1ea5t Linh v\u1edbi t\u1edd V\u0103n H\u00f3a Ng\u00e0y Nay<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Khi s\u1ed1 b\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a V\u0103n H\u00f3a Ng\u00e0y Nay ra ng\u00e0y 27-06-1958 \u0111\u00e3 b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c 10.000 s\u1ed1. S\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2 h\u00e1o h\u1ee9c t\u00ecm l\u1ea1i \u201c vang b\u00f3ng m\u1ed9t th\u1eddi\u201d c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n nhanh ch\u00f3ng tr\u1edf th\u00e0nh n\u1ed7i th\u1ea5t v\u1ecdng:&nbsp;<strong>n\u00f3<\/strong>&nbsp;<strong>V\u1eabn th\u1ebf\u2026<\/strong>&nbsp;Kh\u00f4ng ai ng\u1edd sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 b\u1ecf r\u01a1i Nh\u1ea5t Linh. Ngh\u0129 l\u1ea1i c\u00e1i th\u1eddi t\u1eeb 1930-1945, Nh\u1ea5t Linh huy ho\u00e0ng qu\u00e1, kh\u00f4ng ai h\u01a1n \u00f4ng \u0111u\u1ee3c. L\u00e0m sao \u00f4ng kh\u00f4ng bu\u1ed3n?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ri\u00eang con trai Nh\u1ea5t Linh, \u00f4ng Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft, s\u1ee9c h\u1ecdc v\u00e0 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n l\u1ea1i c\u1ed1 t\u00ecnh b\u00eanh v\u1ef1c cha m\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ec3 v\u0103n h\u1ecdc ch\u1ec9 t\u1ecfa s\u00e1ng v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 d\u1eebng l\u1ea1i c\u0169ng \u1edf \u0111\u00f3 b\u1ea5t k\u1ec3 s\u1ef1 bi\u1ebfn thi\u00ean c\u1ee7a li\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i..<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>N\u00f3i cho c\u00f9ng c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i t\u1ea1i S\u00e1ng T\u1ea1o. Cu\u1ed9c di c\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc v\u00e0o Nam \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u1ea1i sau l\u01b0ng g\u1ea7n nh\u01b0 to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e1 kh\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng nh\u01b0\u1ee3ng, c\u1ea3 m\u1ed9t truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u0103n h\u1ecdc, m\u1ed9t n\u1ebfp s\u1ed1ng, n\u1ebfp ngh\u0129 v\u00e0o \u0111\u1ebfn trong Nam theo quy tr\u00ecnh h\u1ed9i nh\u1eadp \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng c\u1edfi r\u0169 \u0111\u1ec3 h\u1ed9i nh\u1eadp<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;S\u00e1ng T\u1ea1o c\u00f3 m\u1eb7t v\u00ec \u0111em l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec m\u1edbi, ch\u1eb7t c\u1ea7u v\u1edbi c\u00e1i c\u0169, gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00e1i ng\u00e0y h\u00f4m nay, d\u00f9 ng\u00e0y h\u00f4m nay ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh v\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft h\u00f4m nay l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec\u2026<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<strong>V\u0103n H\u00f3a Ng\u00e0y Nay mu\u1ed1n l\u00e0m s\u1ed1ng l\u1ea1i th\u1eddi 45, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i ti\u1ebfn tr\u00ecnh h\u1ed9i nh\u1eadp x\u00e3 h\u1ed9i khi\u1ebfn b\u1ecb lo\u1ea1i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ri\u00eang S\u00e1ng T\u1ea1o, m\u1eb7c d\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i tr\u1ee3 c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u0169ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1eb7t v\u1ecfn v\u1eb9n c\u00f3 31 th\u00e1ng. M\u1eb7c d\u00f9 v\u1eady, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng giai \u0111\u1ecdan \u0111em l\u1ea1i nhi\u1ec1u thay \u0111\u1ed5i, nhi\u1ec1u tri\u1ec3n v\u1ecdng sau n\u00e0y cho c\u00e1c l\u1edbp nh\u00e0 v\u0103n tr\u1ebb nam v\u00e0 n\u1eef c\u1ee7a th\u1eadp ni\u00ean 60.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>Tr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf, sinh ho\u1ea1t d\u1ecbch ra sao?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Th\u1eadt ra mi\u1ec1n Nam l\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00f4ng thi\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 uy t\u00edn v\u00e0 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u1ecbch thu\u1eadt. H\u1ecd c\u00f3 v\u1ed1n li\u1ebfng ti\u1ebfng ngo\u1ea1i qu\u1ed1c Anh v\u00e0 Ph\u00e1p ng\u1eef, \u0111i du h\u1ecdc v\u1ec1. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, t\u1edd S\u00e1ng T\u1ea1o c\u1ee9 mang ti\u1ebfng l\u00e0 c\u1eeda ng\u00f5 \u0111em ch\u1ee7 ngh\u0129a Hi\u1ec7n Sinh v\u00e0o VN. N\u00e0o \u0111\u00e3 c\u00f3 ai d\u1ecbch c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e2u? Ch\u1ec9 c\u00f3 r\u1ea3i r\u00e1c m\u1ed9t v\u00e0i b\u00e0i sau \u0111\u00e2y:&nbsp;<em>V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Si\u00eau H\u00ecnh H\u1ecdc<\/em>, Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung, s\u1ed1 10 th\u00e1ng 7-1957;&nbsp;<em>Nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 tri\u1ebft h\u1ecdc Hi\u1ec7n H\u1eefu,<\/em>&nbsp;Nguy\u00ean Sa, s\u1ed1 14 th\u00e1ng 11-1957;&nbsp;<em>Kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 ch\u1ee7 ngh\u0129a Hi\u1ec7n Sinh<\/em>, Quang Minh, s\u1ed1 28-29 th\u00e1ng 1 v\u00e0 2-1959;&nbsp;<em>Tr\u00ecnh b\u1ea7y v\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh hai quan \u0111i\u1ec3m n\u1ed5i lo\u1ea1n c\u1ee7a Camus<\/em>, Th\u1ea1ch Ch\u01b0\u01a1ng, s\u1ed1 th\u00e1ng 9-1960. D\u1ecbch v\u00e0 gi\u1edbi thi\u1ec7u:&nbsp;<em>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ngo\u1ea1i t\u00ecnh c\u1ee7a Camus,<\/em>&nbsp;Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung, s\u1ed1 th\u00e1ng 12-1960.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;H\u00ecnh nh\u01b0 ch\u1ec9 c\u00f3 v\u1eady.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;Trong khi \u0111\u00f3, tr\u00ean t\u1edd B\u00e1ch Khoa, c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 21 b\u00e0i vi\u1ebft li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tri\u1ebft h\u1ecdc Hi\u1ec7n Sinh. Ph\u1ea7n l\u1edbn do Tr\u1ea7n H\u01b0\u01a1ng T\u1eed, t\u1ee9c Tr\u1ea7n Th\u00e1i \u0110\u1ec9nh vi\u1ebft t\u1eeb Kierkergaard, Heidegger \u0111\u1ebfn Husserl, Sartre, Camus [3]. Th\u1eadt s\u1ef1 tri\u1ebft h\u1ecdc Hi\u1ec7n Sinh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i t\u1edbi nhi\u1ec1u t\u1eeb t\u1ea1p ch\u00ed \u0110\u1ea1i H\u1ecdc Hu\u1ebf, c\u00f3 23 b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 tri\u1ebft h\u1ecdc Hi\u1ec7n Sinh [4].<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;Nh\u01b0ng s\u1ed1 s\u00e1ch d\u1ecbch v\u00e0 bi\u00ean kh\u1ea3o v\u1ec1 ch\u1ee7 ngh\u0129a n\u00e0y ch\u1ec9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u01a1i m\u1ed9t s\u1ed1 sinh vi\u00ean, nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng sinh vi\u00ean V\u0103n Khoa.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211; <strong>S\u00e1ch d\u1ecbch Jean Paul Sartre<\/strong>:<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ph\u1ea7n l\u1edbn s\u00e1ch d\u1ecbch v\u1ec1 Sartre l\u00e0 \u1edf ph\u1ea7n&nbsp;<strong>v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec7n Sinh<\/strong>,&nbsp;<strong>ph\u1ea7n ti\u1ec3u thuy\u1ebft<\/strong>&nbsp;c\u1ee7a Sartre. Nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m v\u1ec1 tri\u1ebft l\u00fd Hi\u1ec7n Sinh nh\u01b0 L\u2019Etre et le N\u00e9ant (1943), Critique de la raison dialectique (1960) \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch. D\u00f9 c\u00f3 mu\u1ed1n d\u1ecbch c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1ec5. V\u1ec1 Sartre c\u00f3 nh\u1eefng d\u1ecbch ph\u1ea9m sau:<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 v\u0103n ngh\u1ec7 gi\u1eefa Sartre, Y.Berger, Simon {Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1o}, b\u00e1o V\u0103n s\u1ed1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1ec1 J.P Sartre. Sartre t\u1ecf r\u00f5 th\u00eam v\u1ec1 quy\u1ec3n Les Mots, b\u00e0i c\u1ee7a J. Platier {Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1o}. Ti\u1ec1n Phong l\u00e0 g\u00ec? {L\u00ea Huy Oanh}. Sartre n\u00f3i v\u1ec1 Sartre {Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1o}. A. Camus, J.P. Sartre {Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1o}. Gu\u1ed3ng m\u00e1y L\u2019engrenage {Tr\u1ea7n Phong Giao}. \u1ea2 giang h\u1ed3 La pute respectueuse {Nguy\u1ec5n Minh Ho\u00e0ng}. Kh\u00f4ng m\u1ed9t n\u1ea5m m\u1ed3 Morts sans s\u00e9pultures r\u1ed3i Les s\u00e9questr\u00e9s d\u2019Alton v\u00e0 S\u1ef1 \u0111\u00e3 r\u1ed3i Les jeux sont faits {Tr\u1ea7n Phong Giao}. Nh\u1eefng ru\u1ed3i Les Mouches v\u00e0 Bu\u1ed3n n\u00f4n La naus\u00e9e {Ph\u00f9ng Th\u0103ng}, nxb AnTi\u00eam. B\u1ee9c t\u01b0\u1eddng Le mur {L\u00ea Thanh Ho\u00e0ng D\u00e2n} [5].<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a Sartre \u0111\u1ed3 s\u1ed9 nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng l\u1ea1 g\u00ec m\u00e0 \u0111\u00e1m ma \u00f4ng v\u00e0o n\u0103m 1980 \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ef1 ti\u1ec5n bi\u1ec7t m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p, \u0111\u00e3 nh\u1eafc nh\u1edf ng\u01b0\u1eddi ta ngh\u0129 t\u1edbi \u0111\u00e1m ma c\u1ee7a Victor Hugo m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u1ec1 tri\u1ebft h\u1ecdc t\u1eeb t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam ph\u1ea3i k\u1ec3 l\u00e0 nh\u1ecf nhoi. Tr\u1eeb nh\u1eefng sinh vi\u00ean theo ban Tri\u1ebft.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>S\u00e1ch d\u1ecbch Albert Camus<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Camus \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Gi\u1eefa Sartre v\u00e0 Camus, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam ch\u1ecdn \u0111\u1ecdc Camus nhi\u1ec1u h\u01a1n. V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u d\u1ecbch&nbsp;<em>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ngo\u1ea1i t\u00ecnh<\/em>. Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1o d\u1ecbch&nbsp;<em>Gi\u00f3 v\u1ec1 Dj\u00e9mila<\/em>. Nguy\u1ec5n Minh Ho\u00e0ng d\u1ecbch&nbsp;<em>C\u1eaft ngh\u0129a cu\u1ed1n Ng\u01b0\u1eddi xa l\u1ea1, J.P. Sartre.<\/em>&nbsp;B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3 c\u00f2n&nbsp;<em>Ng\u1ed9 nh\u1eadn, B\u1ea1o ch\u00faa Caligula, Con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n kh\u00e1ng<\/em>,&nbsp;<em>M\u00f9a h\u00e8-sa m\u1ea1c<\/em>&nbsp;c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch. Ri\u00eang cu\u1ed1n L\u2019\u00e9tranger, theo d\u1ecbch gi\u1ea3 Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 sau \u0111\u00e2y chuy\u1ec3n ra ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: Ng\u01b0\u1eddi xa l\u1ea1, A. Camus {V\u00f5 Lang}, nxb Th\u1eddi M\u1edbi 1965. K\u1ebb xa l\u1ea1 {D\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec1n v\u00e0 B\u00f9i ng\u1ecdc Dung}, nxb Ng\u00e0y Nay 1965. K\u1ebb xa l\u1ea1 {L\u00ea Thanh Ho\u00e0ng D\u00e2n v\u00e0 Mai Vi Ph\u00fac}, nxb Tr\u1ebb 1973. Ng\u01b0\u1eddi d\u01b0ng {D\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u1eddng}, nxb V\u0103n H\u1ecdc, H\u00e0 N\u1ed9i 1995. V\u00e0 m\u1edbi \u0111\u00e2y nh\u1ea5t K\u1ebb xa l\u1ea1 {Nguy\u1ec5n v\u0103n D\u00e2n}, nxb V\u0103n H\u00f3a, H\u00e0 N\u1ed9i 2002.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>T\u1ea1i sao c\u00f3 s\u1ef1 d\u1ecbch tr\u00f9ng l\u1eadp \u0111\u1ebfn l\u1ea1 l\u00f9ng nh\u01b0 v\u1eady<\/strong>? V\u00ec t\u00e1c gi\u1ea3 n\u1ed5i ti\u1ebfng qu\u00e1? v\u00ec cu\u1ed1n L\u2019\u00e9tranger hay qu\u00e1? V\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc d\u1ecbch d\u1edf qu\u00e1? V\u00ec nhu c\u1ea7u \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 m\u00ea \u0111\u1ecdc? Hay d\u1ecbch l\u1ea1i t\u1eeb b\u1ea3n d\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ee1 t\u1ed1n c\u00f4ng s\u1ee9c? Kho\u1ea3ng c\u00e1ch th\u1eddi gian gi\u1eefa b\u1ea3n d\u1ecbch \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn b\u1ea3n d\u1ecbch cu\u1ed1i c\u00e1ch nhau 35 n\u0103m c\u00f3 n\u00f3i l\u00ean \u0111i\u1ec1u g\u00ec hay kh\u00f4ng? Tr\u00ean b\u00e1o V\u0103n, s\u1ed1 t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m A.Camus 1-1-1965 c\u00f3 nh\u1eefng b\u00e0i sau \u0111\u00e2y: Tr\u1ea7n Phong Giao d\u1ecbch \u2018La&nbsp;<em>Peste\u2019 D\u1ecbch h\u1ea1ch.<\/em>&nbsp;V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u d\u1ecbch&nbsp;<em>N\u1ec1n t\u1ea3ng \u0110\u1ea1o \u0110\u1ee9c lu\u1eadn<\/em>&nbsp;c\u1ee7a Camus. Tr\u1ea7n Phong Giao d\u1ecbch&nbsp;<em>S\u1ee9 m\u1ec7nh v\u0103n ngh\u1ec7 h\u00f4m nay<\/em>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u01b0ng th\u1eadt s\u1ef1 m\u00e0 n\u00f3i, ch\u1ee7 ngh\u0129a Hi\u1ec7n Sinh gi\u1edbi h\u1ea1n v\u00e0o m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00e0nh ph\u1ea7n sinh vi\u00ean, tr\u00ed th\u1ee9c r\u1ea5t ch\u1ecdn l\u1ecdc. Nghe th\u00ec ai c\u0169ng nghe, bi\u1ebft lo\u00e1ng tho\u00e1ng th\u00ec c\u00f3, nh\u01b0ng bi\u1ebft kh\u00e1 m\u1ed9t ch\u00fat th\u00ec kh\u00f4ng d\u1ec5. V\u00ec th\u1ebf, tri\u1ebft l\u00fd n\u00e0y ch\u1ec9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u00f5 n\u00e9t tr\u00ean c\u00e1i m\u1ed1t s\u1ed1ng Hi\u1ec7n Sinh, hay c\u00e1i phong th\u00e1i Hi\u1ec7n Sinh. C\u00e1i \u0111\u00f3 th\u00ec c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0 c\u00f3 tr\u00e0n lan.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00a0<strong>Mi\u1ec1n Nam l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e1i x\u00ec c\u0103ng \u0111an n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5 oan l\u00ean \u0111\u1ea7u tri\u1ebft l\u00fd Hi\u1ec7n Sinh<\/strong>. M\u1ed9t v\u1ee5 t\u1ef1 t\u1eed, m\u1ed9t chuy\u1ec7n t\u00ecnh \u00e1i l\u0103ng nh\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1ed9i n\u00f3i: do \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ch\u1ee7 ngh\u0129a Hi\u1ec7n Sinh. C\u00e1i\u00a0<em>\u201cth\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7u\u201d<\/em>\u00a0\u0111\u00f3 sau n\u00e0y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng S\u1ea3n khi v\u00e0o ti\u1ebfp thu c\u0169ng c\u1ee9 nh\u1eafm m\u1eaft k\u1ebft \u00e1n li\u1ec1u m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ed3 \u0111\u1ed3. M\u1ea5y ai trong h\u1ecd \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n, \u0111\u1ee7 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ec3 ph\u00ea ph\u00e1n? Ph\u00ea ph\u00e1n nh\u1eefng b\u00e8o b\u1ecdt, b\u00ean l\u1ec1 v\u1edbi d\u1ee5ng \u00fd ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 c\u1ee9 l\u1ea7m t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111ang l\u00e0m m\u1ed9t cu\u1ed9c ph\u00ea ph\u00e1n v\u0103n h\u1ecdc, tri\u1ebft h\u1ecdc?<br>&#8211;\u00a0<strong>S\u00e1ch d\u1ecbch Francoise Sagan<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Th\u1eddi trang Hi\u1ec7n Sinh khi \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i di\u1ec7n l\u00e0 Francoise Sagan.&nbsp;<em>\u201c\u0110\u1ee9a con hoang c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a Hi\u1ec7n Sinh\u201d.<\/em>&nbsp;Cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Nam Ch\u00e2u, Nh\u1eefng Nh\u00e0 V\u0103n H\u00f3a M\u1edbi \u0111\u00e3 m\u1edf c\u1eeda ch\u00e0o \u0111\u00f3n Sagan v\u00e0o VN, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u00e0 Sagan n\u1ed5i ti\u1ebfng. C\u00e1i m\u1ed1t Hi\u1ec7n Sinh c\u0169ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ef1c ti\u1ebfp gi\u1edbi thi\u1ec7u tr\u00ean B\u00e1ch Khoa, n\u0103m 1958 v\u1edbi b\u00e0i: S\u1ee9 m\u1ec7nh v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Francoise Sagan c\u1ee7a C\u00f4 Li\u00eau, t\u1ee9c V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u, m\u1ed9t d\u1ecbch gi\u1ea3 t\u00e0i ba.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sagan Francoise Quoiriez sinh n\u0103m 1935, vi\u1ebft cu\u1ed1n Bonjour Tristesse v\u00e0o n\u0103m 1954 l\u00fac 18 tu\u1ed5i. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a C\u00e9cile \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh c\u1ee7a cha m\u00ecnh \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u1ea3i t\u1ef1 t\u1eed. D\u00e2n ch\u00fang Ph\u00e1p nh\u00ecn C\u00e9cile nh\u01b0 m\u1ed9t m\u1eabu s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb&nbsp;<em>\u201cproduit-type\u201d.<\/em>&nbsp;Trong v\u00e0i tu\u1ea7n, h\u00e0ng tri\u1ec7u \u1ea5n b\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n ra. V\u1edbi \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 Ph\u00e1p, h\u1ecd \u0111\u1ed3ng h\u00f3a t\u00e1c gi\u1ea3 Sagan v\u00e0o m\u1eabu ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a C\u00e9cile, l\u1edbp thanh thi\u1ebfu ni\u00ean Hippie hay<em>&nbsp;\u201cnouvelle vague\u201d.<\/em>&nbsp;\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 l\u1ea1.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>T\u00e1c gi\u1ea3 v\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt truy\u1ec7n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u00f3 Sagan, trong \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh th\u00ec c\u00f3 James Dean. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb, thu\u1ed9c gia \u0111\u00ecnh gi\u00e0u c\u00f3, nh\u01b0ng ch\u00e1n kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m g\u00ec sau chi\u1ebfn tranh. H\u1ecd l\u00e0m t\u00ecnh l\u00fac h\u1ecd mu\u1ed1n, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u&nbsp;<em>\u201csec\u201d,<\/em>&nbsp;v\u00e0o h\u1ed9p \u0111\u00eam, \u0111ua xe th\u1ec3 thao, s\u1ed1ng b\u1ea5t c\u1ea7n\u2026<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u00ean Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0o n\u0103m 1959, Nguy\u1ec5n V\u0129 \u0111\u00e3 d\u1ecbch cu\u1ed1n Bonjour Tristesse l\u00e0&nbsp;<em>Bu\u1ed3n \u01a1i ch\u00e0o mi.<\/em>&nbsp;Sau \u0111\u00f3, L\u00ea Huy Oanh, m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 Anh v\u0103n c\u0169ng nh\u1ea3y v\u00e0o d\u1ecbch l\u1ea1i Bonjour Tristesse th\u00e0nh:&nbsp;<em>Bu\u1ed3n \u01a1i, xin ch\u00e0o<\/em>. Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung ti\u1ebfp n\u1ed1i v\u1edbi b\u00e0i:&nbsp;<em>Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Sagan hay v\u1ea5n \u0111\u1ec1 lu\u00e2n l\u00fd trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft<\/em>&nbsp;[6]. V\u00e0 sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n Minh Ho\u00e0ng d\u1ecbch<em>&nbsp;\u2018Un certain&nbsp;<\/em>sourire\u2019 C\u00f3 m\u1ed9t n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi (sau n\u00e0y, Nguy\u1ec5n Minh Ho\u00e0ng d\u1ecbch chung v\u1edbi V\u00f5 Phi\u1ebfn c\u00e1c cu\u1ed1n: Truy\u1ec7n hay c\u00e1c n\u01b0\u1edbc 1 v\u00e0 2). R\u1ed3i b\u1eb5ng \u0111i m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i, m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1973, B\u1eedu \u00dd m\u1edbi d\u1ecbch:&nbsp;<em>Dans un mois, dans un an<\/em>&nbsp;M\u1ed9t th\u00e1ng n\u1eefa, m\u1ed9t n\u0103m n\u1eefa. Nhan \u0111\u1ec1 cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Sagan c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat ra t\u1eeb hai c\u00e2u th\u01a1 c\u1ee7a Jean Racine trong B\u00e9r\u00e9nice: Combien ce mot cruel est affreux quand on aime? Dans un mois, dans un an, comment souffrirons-nous? C\u0169ng n\u0103m 1973 \u0110inh B\u00e1 Kha d\u1ecbch Les merveilles nuages&nbsp;<em>Nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y huy\u1ec1n di\u1ec7u<\/em>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Francoise Sagan l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng trong v\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd. L\u1ed1i vi\u1ebft th\u1eadt ng\u1eafn, l\u1ed1i s\u1ed1ng, l\u1ed1i ngh\u0129 th\u1eb3ng b\u0103ng \u0111\u1ebfn th\u1ea3n nhi\u00ean, \u0111\u1ebfn v\u00f4 t\u00ecnh. Quan h\u1ec7 t\u00ecnh d\u1ee5c ngang tr\u00e1i, kh\u00e1c \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1eef sinh c\u00f2n tr\u00ean gh\u1ebf nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u00ean \u0111\u1eddi s\u1ed1ng thanh thi\u1ebfu ni\u00ean th\u00e0nh th\u1ecb mi\u1ec1n Nam. N\u00f3 quy\u1ebfn r\u0169 l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng, v\u00ec n\u00f3 m\u1edbi qu\u00e1, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ai ngh\u0129 t\u1edbi, m\u00e0 ngh\u0129 t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng cho l\u00e0 nh\u1eefng li\u00ean h\u1ec7 ngang tr\u00e1i hay b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n trong nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o, B\u00e1ch Khoa, Hi\u1ec7n \u0110\u1ea1i, Th\u1ebf k\u1ef7 20 c\u1ed9ng l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1eadm n\u00e9t nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt truy\u1ec7n c\u1ee7a Sagan nh\u01b0 Dominique, n\u1eef sinh c\u00f2n tr\u1ebb, Luc, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e3 40 tu\u1ed5i l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng, quy\u1ebfn r\u0169 gi\u1edbi tr\u1ebb\u2026<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n n\u1eef Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean 60 nh\u01b0 Nguy\u1ec5n th\u1ecb Ho\u00e0ng, T\u00fay H\u1ed3ng, L\u1ec7 H\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n th\u1ecb Th\u1ee5y V\u0169 c\u00f3 n\u00e9t g\u00ec tr\u00f9ng h\u1ee3p v\u1edbi Sagan? C\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a con hoang c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a Hi\u1ec7n Sinh qua Sagan kh\u00f4ng? Ch\u1eb3ng ai d\u00e1m n\u00f3i h\u1ecd b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng ph\u1ea3ng ph\u1ea5t kh\u00f4ng kh\u00ed Sagan. V\u00f2ng tay h\u1ecdc tr\u00f2 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ec9 d\u1ee5. S\u1ed1ng ngo\u00e0i v\u00f2ng, s\u1ed1ng bu\u00f4ng th\u1ea3, li\u00ean l\u1ea1c t\u00ecnh d\u1ee5c \u0111\u1eadm \u0111\u1eb7c s\u1ed1ng s\u01b0\u1ee3ng, th\u00f4 b\u1ea1o.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>C\u00e1i c\u1ea3m gi\u00e1c khi \u0111\u1ecdc c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n n\u00e0y (tr\u1eeb Nguy\u1ec5n th\u1ecb Ho\u00e0ng) l\u00e0 h\u1ecd c\u00f2n \u0111i xa h\u01a1n c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n nam gi\u1edbi v\u00e0 \u0111i xa h\u01a1n c\u1ea3 Sagan trong nh\u1eefng m\u00f4 t\u1ea3 t\u00ednh d\u1ee5c<\/strong>&nbsp;[7].<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, Sagan t\u1ea3 nh\u1eefng li\u00ean h\u1ec7 t\u00ednh d\u1ee5c m\u1ed9t c\u00e1ch ph\u01a1n ph\u1edbt, kh\u00f4ng \u0111\u00e0o s\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u1eadm \u0111\u1eb7c,&nbsp;<em>\u201ckh\u00f4ng m\u1eb7n\u201d<\/em>, kh\u00f4ng s\u1ed1ng s\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 T\u00fay H\u1ed3ng hay Nguy\u1ec5n th\u1ecb Th\u1ee5y V\u0169. \u0110\u1ecdc nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n vi\u1ebft m\u1eb7n n\u00e0y xong l\u00e0 kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc. L\u1ed1i v\u0103n c\u1ee7a Sagan c\u1ee5t, h\u1ee5t h\u1eabng, h\u1eefng h\u1edd, kh\u00f4ng m\u00e0u m\u00e8, di\u00eam d\u00faa. M\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a Sagan kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng sc\u00e8nes t\u00ecnh d\u1ee5c cho b\u1eb1ng mu\u1ed1n nh\u1eafn g\u1eedi:&nbsp;<strong>cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec quan tr\u1ecdng, ngay nh\u01b0 chuy\u1ec7n l\u00e0m t\u00ecnh\u2026 Lu\u00e2n l\u00fd c\u0169ng v\u1eady v\u1eady, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u1eady v\u1eady.&nbsp;<\/strong>Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi trong m\u1ed9t ng\u00e0y, m\u1ed9t th\u00e1ng, m\u1ed9t n\u0103m, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 l\u1ea1. Th\u1ea3n nhi\u00ean, v\u00f4 c\u1ea3m. C\u00e1i \u0111i\u1ec1u m\u00e0 b\u00e0 mu\u1ed1n nh\u1eafn g\u1eedi l\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi n\u00e0y ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec, cu\u1ed9c s\u1ed1ng ch\u1eb3ng ra l\u00e0m sao. C\u00f3 sao c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00e0m sao? Trong khi \u0111\u00f3, c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n n\u1eef k\u1ec3 tr\u00ean d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u00e1ng nh\u1ebd ch\u1ec9 l\u00e0&nbsp;<strong>ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n m\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t qua, b\u1edfi v\u00ec n\u1ebfu kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft m\u00f4 t\u1ea3 t\u00ecnh d\u1ee5c<\/strong>. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 chi\u1ec1u k\u00edch c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m, d\u1ef1 ph\u00f3ng v\u00e0 s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p mu\u1ed1n nh\u1eafn g\u1eedi. Nh\u00e0 v\u0103n l\u1edbn hay nh\u1ecf l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ngay c\u1ea3 \u0111\u1ebfn truy\u1ec7n c\u1ee7a Chu T\u1eed, c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec hao hao gi\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt truy\u1ec7n c\u1ee7a Sagan. Ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng: Y\u00eau v\u1edbi ch\u00fa \u0110\u1ea1t v\u00e0 c\u00f4&nbsp;<em>\u201cch\u00e1u g\u00e1i\u201d<\/em>&nbsp;t\u00ean Di\u1ec5m \u0111\u00e3 h\u1ee9a l\u1ea5y ch\u00fa \u0110\u1ea1t ngay t\u1eeb h\u1ed3i 9 tu\u1ed5i. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng Luc v\u00e0 Dominique. Nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a Chu T\u1eed t\u00e1o b\u1ea1o, ngang ng\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1u l\u0129nh, \u1ea9u, b\u1ea5t ch\u1ea5p\u2026 nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c? Chu T\u1eed c\u0169ng ch\u1ec9 d\u1eebng \u1edf ch\u1ed7 m\u00f4 t\u1ea3 nh\u00e2n v\u1eadt, ch\u01b0a k\u00edch l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a \u0111\u1eb7t th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>V\u1eabn l\u1ea1i l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 chi\u1ec1u k\u00edch c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>S\u00e1ch d\u1ecbch Pearl Buck, St Exup\u00e9ry, Hemingway<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ti\u1ebfp theo \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 v\u0103n nh\u01b0 St Exup\u00e9ry (1900-1944), Pearl Buck c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam \u00e1i m\u1ed9. St Exup\u00e9ry t\u1eebng vi\u1ebft: Pour moi, voler ou \u00e9crire, c\u2019est tout un V\u1edbi t\u00f4i, bay hay vi\u1ebft, ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t. V\u00ec th\u1ebf, hai cu\u1ed1n s\u00e1ch Vol de nuit Chuy\u1ebfn bay \u0111\u00eam (1935) v\u00e0 Terre des hommes C\u00f5i ng\u01b0\u1eddi ta (1939) \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 to\u00e0n h\u1ea3o nh\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng. V\u1edbi l\u1ed1i v\u0103n nh\u1eb9, \u0111\u1ea7y t\u00ednh ch\u1ea5t th\u01a1 v\u00e0 tri\u1ebft l\u00fd, th\u1ee9 tri\u1ebft l\u00fd nh\u1eafc nh\u1edb ta \u0111\u1ebfn m\u1ed9t Andr\u00e9 Malraux, b\u0103n kho\u0103n \u0111i t\u00ecm m\u1ed9t th\u1ec3 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i. G\u1ea7n k\u1ec1 v\u1edbi c\u00e1i ch\u1ebft, nh\u1eefng c\u1ea3m nghi\u1ec7m si\u00eau h\u00ecnh v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o, v\u1ec1 c\u00e1i linh thi\u00eang \u00e1m \u1ea3nh St Exup\u00e9ry, v\u1edbi hai s\u1ee9 m\u1ea1ng:&nbsp;<strong>S\u1ee9 m\u1ea1ng mang tr\u1ecdng tr\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi c\u00f4ng v\u00e0 s\u1ee9 m\u1ea1ng mang tr\u00e1ch nhi\u1ec7m nh\u00e0 v\u0103n.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u00f9i Gi\u00e1ng \u0111\u00e3 d\u1ecbch&nbsp;<em>Ho\u00e0ng T\u1eed B\u00e9<\/em>&nbsp;Le petit Prince, nxb An Ti\u00eam v\u00e0&nbsp;<em>C\u00f5i ng\u01b0\u1eddi<\/em>&nbsp;Terre des hommes, nxb Qu\u1ebf S\u01a1n. D\u1ecbch c\u00f5i ng\u01b0\u1eddi th\u00ec h\u1ebft ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u00f3i. T\u00e0i hoa l\u1eafm. Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1o d\u1ecbch l\u00e0 C\u1eadu Ho\u00e0ng Con, nxb Khai Tr\u00ed. Nh\u00e3 \u0110i\u1ec3n d\u1ecbch Chuy\u1ebfn th\u01b0 mi\u1ec1n Nam.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ch\u1eb3ng bi\u1ebft nh\u00e0 v\u0103n To\u00e0n Phong sau n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1ea3m h\u1ee9ng t\u1eeb Chuy\u1ebfn bay \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 vi\u1ebft&nbsp;<strong><em>\u0110\u1eddi phi c\u00f4ng, 1958<\/em><\/strong>&nbsp;hay kh\u00f4ng? \u0110\u1eddi phi c\u00f4ng ghi l\u1ea1i nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m vui, bu\u1ed3n trong nh\u1eefng phi v\u1ee5. Ch\u1eb3ng bi\u1ebft qua \u0111\u00f3 To\u00e0n Phong c\u00f3 nh\u1eafn g\u1eedi g\u00ec th\u00eam kh\u00f4ng? L\u1ea1i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 chi\u1ec1u k\u00edch c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m. Ph\u1ea7n nh\u00e0 v\u0103n Ph\u00e1p, Chuy\u1ebfn bay \u0111\u00eam ghi l\u1ea1i nh\u1eefng c\u1ea3m ngh\u0129 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi c\u00f4ng ph\u1ea3i r\u00e1ng chu to\u00e0n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, v\u00ec ngh\u0129 t\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i \u0111ang hy v\u1ecdng, \u0111ang tr\u00f4ng ch\u1edd \u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1. \u00d4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi nh\u1eefng tr\u1eadn b\u00e3o c\u00e1t sa m\u1ea1c, \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng xao xuy\u1ebfn si\u00eau h\u00ecnh v\u1ec1 ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi.&nbsp;<strong>Chi\u1ec1u k\u00edch t\u00e1c ph\u1ea9m Chuy\u1ebfn bay \u0111\u00eam l\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>Ernest Hemingway<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u0169ng m\u1ed9t l\u1ebd \u1ea5y, Ernest Hemingway vi\u1ebft&nbsp;<em>Ng\u01b0 \u00f4ng v\u00e0 bi\u1ec3n c\u1ea3<\/em>. Chuy\u1ec7n ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec, ch\u1ec9 l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u1ed9c tho\u1ea1i c\u1ee7a l\u00e3o gi\u00e0 \u0111\u00e1nh c\u00e1, b\u1eb1ng m\u1ecdi c\u00e1ch ph\u1ea3i mang \u0111\u01b0\u1ee3c con c\u00e1 c\u00e2u v\u1ec1.&nbsp;<strong>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean, b\u1ea5t k\u1ec3 th\u1eafng hay b\u1ea1i, l\u00e3o \u0111\u00e3 mang \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1 v\u1ec1, m\u1eb7c d\u1ea7u ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;Ng\u01b0\u1eddi ta trao gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel cho \u00f4ng h\u1eb3n l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 chi\u1ec1u k\u00edch t\u00e1c ph\u1ea9m mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00ean m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec? Nh\u1eefng chuy\u1ec7n kh\u00e1c c\u1ee7a Hemingway \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch nh\u01b0: A farewell to Arms&nbsp;<em>Gi\u00e3 t\u1eeb v\u0169 kh\u00ed<\/em>. For Whom the bells Tolls&nbsp;<em>Chu\u00f4ng g\u1ecdi h\u1ed3n ai.<\/em><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>C\u00e1c s\u00e1ch d\u1ecbch t\u1eeb nay c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng chuy\u1ec3n sang c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh,<\/strong>&nbsp;nh\u01b0 ph\u1ea7n l\u1edbn s\u00e1ch c\u1ee7a Pearl Buck, Henry Miller hay c\u1ee7a Hermann Hesse. Ho\u1eb7c nh\u01b0 c\u00e1c Chuy\u1ec7n t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi {V\u00f5 S\u01a1n Thanh},&nbsp;<em>Ph\u00eda \u0110\u00f4ng v\u01b0\u1eddn \u0111\u1ecba \u0111\u00e0ng<\/em>&nbsp;c\u1ee7a John Ernst Steinbeck {\u0110inh Ho\u00e0ng Sa}.&nbsp;<em>Ch\u00f9m nho ph\u1eabn n\u1ed9 The grapes of wrath, Chu\u1ed9t v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi<\/em>&nbsp;Of Mice and Men v\u1eabn c\u1ee7a John Steinbeck {V\u00f5 Lang}. Tuy\u1ebft Sinh d\u1ecbch&nbsp;<em>Nh\u1eefng ng\u00e0y tranh \u0111\u1ea5u<\/em>. To\u00e0n C\u01b0\u1eddng d\u1ecbch&nbsp;<em>Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc Topaze<\/em>. V\u0169 \u0110ang d\u1ecbch The narrow corner Khung tr\u1eddi nh\u1ecf h\u1eb9p. \u0110\u1ed7 Kh\u00e1nh Hoan d\u1ecbch&nbsp;<em>L\u01b0\u1ee1i dao c\u1ea1o<\/em>. Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea d\u1ecbch Of human Bondage Ki\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ed7 Kh\u00e1nh Hoan&nbsp;<em>d\u1ecbch Kim C\u00e1c T\u1ef1 v\u00e0 Ti\u1ebfng S\u00f3ng c\u1ee7a Yukio Mishima.<br><\/em>S\u00e1ch c\u1ee7a b\u00e0 Pearl Buck m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i Trung Hoa phong ki\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3 d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Vi\u1ec7t nh\u01b0 Tr\u1ea7n An v\u1edbi T\u00e0 \u00e1o xanh. V\u0103n H\u00f2a v\u1edbi Ba ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i c\u1ee7a Cao Phu Nh\u00e2n. Nguy\u00ean H\u00f9ng d\u1ecbch B\u00e0 m\u1eb9 x\u01b0a. V\u0169 Kim Th\u01b0 d\u1ecbch Ng\u01b0\u1eddi y\u00eau n\u01b0\u1edbc. V\u00e0 nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c Gi\u00f3 \u0110\u00f4ng gi\u00f3 T\u00e2y, \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh, v.v..<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Giai \u0111o\u1ea1n 55-60, v\u1edbi s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i an b\u00ecnh, \u0111\u1ee7 \u0103n, \u0111\u1ee7 m\u1eb7c \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t s\u1eafc th\u00e1i v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt phong ph\u00fa v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t. Nh\u01b0ng k\u1ec3 t\u1eeb sau hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng v\u0103n h\u1ecdc Sagan, v\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch b\u00f9ng l\u00ean v\u00e0 chi\u1ebfm \u0111a s\u1ed1 th\u1ecb ph\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch v\u1ec1 \u0111\u1ee7 c\u00e1c l\u00e3nh v\u1ef1c: T\u1eeb tri\u1ebft h\u1ecdc, v\u0103n h\u1ecdc, s\u1eed h\u1ecdc, s\u00e1ch ch\u01b0\u1edfng v\u00e0 s\u00e1ch chuy\u1ec7n \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i. \u0110\u1ed9c gi\u1ea3 thanh ni\u00ean, sinh vi\u00ean, tr\u00ed th\u1ee9c t\u00ecm \u0111\u1ebfn s\u00e1ch d\u1ecbch nh\u01b0 m\u1ed9t nhu c\u1ea7u \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i tr\u00ed v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ec3&nbsp;<strong>c\u00f3 d\u1ecbp suy ngh\u0129 v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1edbn c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 t\u01b0\u01a1ng giao nh\u00e2n lo\u1ea1i, th\u00e2n ph\u1eadn con ng\u01b0\u1eddi, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 chi\u1ebfn tranh v\u00e0 h\u00f2a b\u00ecnh, \u00fd ngh\u0129 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi qua c\u00e1i s\u1ed1ng c\u00e1i ch\u1ebft, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tha nh\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a t\u1edbi m\u1ed9t l\u1ed1i nh\u00ecn, l\u1ed1i ngh\u0129, l\u1ed1i s\u1ed1ng.<\/strong>&nbsp;Ch\u01b0a bao gi\u1edd, s\u00e1ch d\u1ecbch c\u00f3 t\u1ea7m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u00ean \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 tinh th\u1ea7n c\u1ee7a l\u1edbp tr\u1ebb nh\u01b0 th\u1ebf\u2026 \u0110i\u1ec1u m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ph\u1ea3i<\/strong><strong>&nbsp;nh\u00ecn<\/strong><strong>&nbsp;nh\u1eadn r\u1eb1ng ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 mi\u1ec1n Nam \u0111\u00e3 l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch thu\u1eadt v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea9n tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c ch\u1ecdn t\u00e1c gi\u1ea3, ch\u1ecdn t\u00e1c ph\u1ea9m<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;Xin n\u00eau danh m\u1ed9t s\u1ed1 d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0o hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m V\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch n\u00e0y: Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh, V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u t\u1ee9c C\u00f4 Li\u00eau (b\u1ecb th\u1ea3m s\u00e1t n\u0103m 1980 t\u1ea1i V\u0169ng T\u1ea7u), Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1o \u1edf Ph\u00e1p, Ng\u1ecdc Th\u1ee9 Lang, V\u0169 Minh Thi\u1ec1u, Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea v\u00e0 B\u00f9i Gi\u00e1ng. V\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng: H\u00e0n Giang Nh\u1ea1n v\u00e0 Li\u00eau Qu\u1ed1c Nh\u0129. T\u1ea1i sao kh\u00f4ng? C\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u00f3m l\u1eeda sau n\u00e0y nh\u01b0 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean d\u1ecbch La condition humaine c\u1ee7a A.Malraux. L\u2019\u00e9ternel mari, Dostoevsky, b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Kim B\u1ea3ng. M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng d\u1ecbch Kierkegaard: Nh\u1eefng ch\u1ee9ng nh\u00e2n c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a Georges Gurdorf. T\u00f4n Th\u1ea5t Ho\u00e0ng d\u1ecbch Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn c\u1ee7a Descartes, \u00dd th\u1ee9c lu\u1eadn v\u00e0 V\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 k\u00fd \u1ee9c c\u1ee7a Henry Bergson. Cho m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1974, Tri\u1ebft h\u1ecdc nh\u1eadp m\u00f4n c\u1ee7a K.Jasper m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c gs L\u00ea T\u00f4n Nghi\u00eam d\u1ecbch v\u00e0 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>S\u00e1ch d\u1ecbch v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Trung Hoa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00f3 l\u1ebd cu\u1ed1n s\u00e1ch d\u1ecbch tri\u1ebft h\u1ecdc \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1 s\u1edbm l\u00e0 cu\u1ed1n Kinh d\u1ecbch c\u1ee7a Ng\u00f4 T\u1ea5t T\u1ed1. Nh\u01b0ng khi m\u00e0 tr\u01b0\u1eddng V\u0103n Khoa c\u00f3 b\u1ed9 m\u00f4n Tri\u1ebft \u0110\u00f4ng th\u00ec c\u00f3 s\u1ef1 thi\u1ebfu v\u1eafng tr\u1ea7m tr\u1ecdng c\u00e1c s\u00e1ch v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 L\u1ecbch s\u1eed tri\u1ebft h\u1ecdc \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng. C\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Th\u1ee5c \u0111\u00e3 vi\u1ebft b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed tri\u1ebft h\u1ecdc \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng g\u1ed3m 4 cu\u1ed1n. S\u00e1ch kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111\u1ecdc g\u00ec, kh\u00f4ng d\u1ec5 n\u1eafm b\u1eaft n\u1ed9i dung v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 v\u1ebb b\u1ec1 b\u1ed9n, thi\u1ebfu h\u1ec7 th\u1ed1ng. B\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eady c\u0169ng k\u1ec3 l\u00e0 t\u1ed1t.<br>Trung t\u00e2m h\u1ecdc li\u1ec7u, thu\u1ed9c b\u1ed9 Gi\u00e1o D\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng ra xu\u1ea5t b\u1ea3n Kh\u1ed5ng T\u1eed san \u0111\u1ecbnh, g\u1ed3m 3 t\u1eadp, d\u00e0y g\u1ea7n 2.000 trang, c\u1ee7a d\u1ecbch gi\u1ea3 T\u1ea1 Quang Ph\u00e1t. Ngay t\u1eeb n\u0103m 1956, Thu Giang Nguy\u1ec5n Duy C\u1ea7n \u0111\u00e3 d\u1ecbch Trang T\u1eed tinh hoa. 1962 d\u1ecbch L\u00e3o T\u1eed \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c kinh, r\u1ed3i L\u00e3o T\u1eed tinh hoa. C\u1ee9 th\u1ebf ti\u1ebfp t\u1ee5c, n\u0103m 1963 \u00f4ng d\u1ecbch v\u00e0 b\u00ecnh ch\u00fa Nam Hoa kinh. C\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Duy C\u1ea7n ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch gi\u1edbi thi\u1ec7u, t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng \u1edf v\u00e0o th\u1eddi n\u00e0y, sinh vi\u00ean \u0111\u1ec1u t\u1eadn d\u1ee5ng nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng trong vi\u1ec7c h\u1ecdc t\u1eadp Tri\u1ebft \u0110\u00f4ng. Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 (t\u1ee9c Kinh Th\u01b0), Kh\u1ed5ng T\u1eed san \u0111\u1ecbnh v\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3ng T\u1ed1ng d\u1ecbch. \u0110\u1ed3 Nam d\u1ecbch Thi\u1ec1n v\u00e0 L\u00e3o Trang c\u1ee7a Ng\u00f4 Di, 1973. Hu\u1ef3nh Minh \u0110\u1ee9c d\u1ecbch Trung Qu\u1ed1c Tri\u1ebft h\u1ecdc s\u1eed c\u1ee7a H\u1ed3 Th\u00edch v\u1edbi s\u1ef1 gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a c\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Th\u1ee5c.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ph\u1ea3i th\u00fa th\u1ef1c nh\u1eefng s\u00e1ch d\u1ecbch tri\u1ebft h\u1ecdc Trung Hoa \u0111\u00e3 gi\u00fap b\u1ea3n th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u00e0i n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u01a1 b\u1ea3n v\u1ec1 tri\u1ebft h\u1ecdc Trung Hoa<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 gi\u1edbi thi\u1ec7u V\u0103n h\u1ecdc Trung Hoa ph\u1ea3i k\u1ec3 \u0111\u1ebfn&nbsp;<strong>l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea.&nbsp;<\/strong>\u00d4ng c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 h\u1ecdc nh\u01b0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Nh\u01b0ng do c\u00f4ng ch\u1ecbu kh\u00f3, b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean g\u1ea1ch cho vi\u1ec7c d\u1ecbch thu\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng vi\u1ebft nhi\u1ec1u, vi\u1ebft \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i, tham b\u00e1c \u0111\u1ee7 th\u1ee9. Lo\u1ea1i s\u00e1ch H\u1ecdc l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u00fap gi\u1edbi tr\u1ebb kh\u00f4ng nh\u1ecf trong vi\u1ec7c v\u00e0o \u0111\u1eddi. \u00d4ng \u0111\u00e3 d\u1ecbch v\u00e0 san \u0111\u1ecbnh C\u1ed5 v\u0103n Trung Qu\u1ed1c. Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n d\u1ecbch v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch h\u01a1n 100 b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a M\u1ea1nh T\u1eed, Kh\u1ed5ng T\u1eed, B\u1ea1ch C\u01b0 D\u1ecb, \u0110\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed Trung Qu\u1ed1c, Chi\u1ebfn qu\u1ed1c s\u00e1ch, \u0110\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng Tri\u1ebft h\u1ecdc Trung Qu\u1ed1c, Nh\u00e2n sinh quan v\u00e0 th\u01a1 v\u0103n Trung Hoa c\u1ee7a L\u00e2m Ng\u1eef \u0110\u01b0\u1eddng, S\u1eed k\u00fd c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean, T\u00f4 \u0110\u00f4ng Pha, v.v.. Kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m d\u1ecbch n\u00e0y c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 d\u1ecbch gi\u1ea3, h\u1eb3n s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc, l\u1ecbch s\u1eed, tri\u1ebft h\u1ecdc Trung Hoa s\u1ebd th\u1eadt ngh\u00e8o n\u00e0n. Sau n\u00e0y, c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ecb nh\u01b0 L\u01b0\u01a1ng Kim \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng g\u00f3c nh\u00ecn m\u1edbi v\u1ec1 Tri\u1ebft h\u1ecdc Trung Hoa nh\u01b0&nbsp;<strong><em>Ch\u1eef Th\u1eddi, C\u1eeda Kh\u1ed5ng s\u00e2n Tr\u00ecnh, v.v..<\/em><\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Vi\u1ec7c d\u1ecbch tri\u1ebft h\u1ecdc Trung Hoa l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 trong gi\u00e1o tr\u00ecnh \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. Nh\u01b0ng, d\u1ecbch gi\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam&nbsp;<strong>trong th\u1eddi 60-70 c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng t\u00ecm v\u1ec1 Thi\u1ec1n<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 ta b\u00e0n \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u00e2y. Chi\u1ebfn tranh \u1edf mi\u1ec1n Nam c\u00e0ng \u0111i v\u00e0o ch\u1ed7 \u00e1c li\u1ec7t, c\u00e1i gi\u1edd th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m c\u00e0ng g\u1ea7n k\u1ec1, nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng, nh\u1eefng ch\u1ecdn l\u1ef1a, nh\u1eefng \u1ee9ng x\u1eed tr\u01b0\u1edbc chi\u1ebfn tranh \u0111\u00f3 c\u00e0ng nhi\u1ec1u. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm qu\u00ean v\u00e0o chuy\u1ec7n \u0103n ch\u01a1i, chuy\u1ec7n t\u00ecnh v\u1edb v\u1ea9n, chuy\u1ec7n Ch\u01b0\u1edfng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trong cu\u1ed9c ph\u1ea3n kh\u00e1ng th\u00e0nh ph\u1ea3n chi\u1ebfn. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00ecm m\u1ed9t n\u01a1i tr\u00fa ng\u1ee5 t\u00e2m linh. Thi\u1ec1n tr\u1edf th\u00e0nh n\u01a1i tr\u00fa \u1ea9n \u0111em l\u1ea1i an b\u00ecnh cho t\u00e2m h\u1ed3n.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ngo\u00e0i c\u00e1c s\u00e1ch Thi\u1ec1n Suzuki do Th\u00edch Nh\u1ea5t H\u1ea1nh ph\u1ed5 bi\u1ebfn, c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u00e3 d\u1ecbch Krishnamurti. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0: D\u01b0\u1edbi ch\u00e2n Th\u1ea7y At the Feet of the Master {B\u1ea1ch Li\u00ean}. T\u1ef1 do \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng The First and last Freedom {Ph\u1ea1m C\u00f4ng Thi\u1ec7n}. \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0o Hi\u1ec7n Sinh Commentaries of living {Tr\u00fac Thi\u00ean}. Gi\u1ea3i tr\u1eeb Ki\u1ebfn th\u1ee9c Freedom from the Known {Nguy\u1ec5n Minh T\u00e2m v\u00e0 \u0110\u00e0o H\u1eefu Ngh\u0129a}, C\u00e1ch m\u1ea1ng con ng\u01b0\u1eddi The only Revolution {Nguy\u1ec5n Minh T\u00e2m v\u00e0 \u0110\u00e0o H\u1eefu Ngh\u0129a}, Gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a cu\u1ed9c s\u1ed1ng Education and Significance of life {Nguy\u1ec5n Minh T\u00e2m v\u00e0 \u0110\u00e0o H\u1eefu Ngh\u0129a}, Gi\u00e1p m\u1eb7t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi Life ahead {Nguy\u1ec5n Minh T\u00e2m}, \u00dd ngh\u0129a v\u1ec1 s\u1ef1 ch\u1ebft, \u0111au kh\u1ed5 v\u00e0 th\u1eddi gian {Nguy\u1ec5n Minh T\u00e2m v\u00e0 \u0110\u00e0o H\u1eefu Ngh\u0129a}, T\u1ef1 Do v\u00e0 H\u00f2a B\u00ecnh Libert\u00e9 et Paix {Nguy\u1ec5n Minh T\u00e2m v\u00e0 \u0110\u00e0o H\u1eefu Ngh\u0129a}, Krisnamurti, Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Krishnamurti, the Man and his Teachings c\u1ee7a Ren Fou\u00e8re {V\u00f5 v\u0103n Qu\u1ebf}, Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng Krishnamurti Ph\u00e9nom\u00e8ne de Krishnamurti c\u1ee7a Carlo Suar\u00e8s {Tr\u00fac Thi\u00ean} [8].<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>S\u00e1ch d\u1ecbch c\u1ee7a Hermann Hesse<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>T<\/strong>\u00ednh ra c\u00f3 kho\u1ea3ng 10 n\u0103m ng\u1ef1 tr\u1ecb c\u1ee7a tri\u1ebft h\u1ecdc Hi\u1ec7n Sinh tr\u00ean sinh ho\u1ea1t v\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam. B\u00f3ng d\u00e1ng qu\u00e1 l\u1edbn c\u1ee7a ch\u1ee7 thuy\u1ebft n\u00e0y lan r\u1ed9ng \u1edf mi\u1ec1n Nam ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t l\u00fd do r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n: C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u00ed th\u1ee9c l\u00fac \u0111\u1ea7u, xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u0103n h\u00f3a Ph\u00e1p, \u0111\u00e3 gieo c\u1ea5y cho c\u00e2y Hi\u1ec7n Sinh n\u1ea9y m\u1ea7m v\u00e0 m\u1ecdc lan tr\u00e0n, t\u1ea1o c\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed Hi\u1ec7n Sinh n\u01a1i \u0111\u00e1m tr\u1ebb. M\u1edf m\u1ed3m ra l\u00e0&nbsp;<em>\u201cphi l\u00fd\u201d<\/em>, l\u00e0&nbsp;<em>\u201cbu\u1ed3n n\u00f4n\u201d<\/em>, l\u00e0 c\u00e1i th\u1eeba, c\u00e1i de trop. Trong nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ean ti\u1ebfng ph\u1ea3n b\u00e1c, nh\u1ea5t l\u00e0 n\u01a1i m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o nh\u01b0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh T\u00e2n, Nh\u00f3m Tin V\u0103n v\u00e0 sau n\u00e0y n\u01a1i m\u1ed9t s\u1ed1 m\u00f4n sinh c\u1ee7a h\u1ecd [9].<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u01b0ng ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p c\u00f2n nh\u1eefng ch\u00e2n tr\u1eddi kh\u00e1c. B\u00ean M\u1ef9 ch\u1eafc h\u1eb3n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i r\u1ea7m r\u1ed9, n\u00e1o nhi\u1ec7t c\u1ee7a kh\u00f4ng kh\u00ed Hi\u1ec7n Sinh. Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh do c\u00f3 d\u1ecbp du h\u1ecdc s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t M\u1ef9, \u0111\u00e3 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u00e0n anh c\u1ee7a b\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e0m c\u00e1ch \u0111\u00e2y g\u1ea7n 10 n\u0103m, tuy kh\u00f4ng k\u00e8n kh\u00f4ng tr\u1ed1ng, trong th\u1ea7m l\u1eb7ng b\u00e0 \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u nghi\u00eam ch\u1ec9nh m\u1ed9t khu\u00f4n m\u1eb7t m\u1edbi cho v\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch mi\u1ec1n Nam:&nbsp;<strong>Nh\u00e0 v\u0103n \u0110\u1ee9c Hermann Hesse.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch nhi\u1ec1u v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng kh\u00e1 r\u1ed9ng, kh\u00e1 s\u00e2u tr\u00ean nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ea7n sinh vi\u00ean, tr\u00ed th\u1ee9c th\u00e0nh th\u1ecb. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ea5y tri\u1ebft Hi\u1ec7n Sinh v\u1edbi nh\u1eefng ng\u00f5 c\u1ee5t: \u0111\u1eddi phi l\u00fd, bu\u1ed3n n\u00f4n, th\u1eeba th\u00e3i, \u00fd th\u1ee9c ch\u00e1n ch\u01b0\u1eddng.&nbsp;<strong>V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em l\u1ea1i m\u1ed9t lu\u1ed3ng sinh kh\u00ed m\u1edbi v\u1ec1 nh\u1eefng n\u00e9t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, tr\u1edf v\u1ec1 ngu\u1ed3n c\u1ee7a tri\u1ebft l\u00fd \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3m ch\u1ea5t th\u01a1, ch\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1i tri\u1ebft l\u00fd, t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 ngay c\u1ea3 \u0111\u1ea1o h\u1ecdc n\u00e0y n\u1eefa xem ra g\u1ea7n g\u0169i, quen thu\u1ed9c nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00ecm v\u1ec1. \u0110\u1ecdc t\u00e1c gi\u1ea3, c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 an vi, s\u1ef1 th\u01b0 th\u00e1i t\u00e2m h\u1ed3n, l\u1eafng \u0111\u1ecdng chi\u1ec1u s\u00e2u. C\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 kh\u00f4ng n\u00f3i ra \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng c\u00f3 nh\u1eefng c\u1ea3m th\u00f4ng s\u00e2u \u0111\u1eadm gi\u1eefa t\u00e1c gi\u1ea3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. C\u00e1i \u0111\u00f3 c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 chi\u1ec1u k\u00edch, l\u00e0 c\u00e1i s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p nh\u00e0 v\u0103n mu\u1ed1n nh\u1eafn g\u1eedi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u00e2n t\u00e0i nh\u01b0 ch\u1ecb em Ph\u00f9ng Th\u0103ng, Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh, V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u, t\u1ee9c C\u00f4 Li\u00eau v\u00e0 Ho\u00e0i Khanh.<br>M\u1ed9t nh\u1eadn x\u00e9t l\u00e0 c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e1i xu h\u01b0\u1edbng d\u1ecbch c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh c\u00e0ng gia t\u0103ng v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00e1c gi\u1ea3 c\u0169ng nh\u01b0 t\u00e1c ph\u1ea9m. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u v\u00e0 c\u1eaft ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u1ec7n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb v\u1ec1 t\u1eeb M\u1ef9 l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u1ee9 hai, c\u00e1i m\u1edbi l\u1ea1 \u0111em v\u1ec1 t\u1eeb M\u1ef9 l\u00e0 th\u1ee9 ba v\u00e0 c\u00e1i cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ti\u1ec1n.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u \u0111\u00e3 d\u1ecbch&nbsp;<em>Tu\u1ed5i tr\u1ebb v\u00e0 c\u00f4 \u0111\u01a1n<\/em>&nbsp;v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 cu\u1ed1n \u0110\u00f4i b\u1ea1n ch\u00e2n t\u00ecnh, nxb Ca Dao. Ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch hay m\u00e0 b\u1ecf qua kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc th\u00ec th\u1eadt u\u1ed5ng. V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u, t\u00e0i hoa, \u0111\u00e3 d\u1ecbch m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f3 t\u1ea7m th\u01b0\u1edbc nh\u01b0 v\u1eady, r\u1ea5t tho\u00e1t, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng nh\u01b0 \u0111ang \u0111\u1ecdc m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Khi c\u00f2n tr\u1ebb th\u1eddi sinh vi\u00ean, b\u1ea3n th\u00e2n t\u00f4i r\u1ea5t m\u00ea m\u1ea9n v\u1edbi nh\u00e0 v\u0103n \u0110\u1ee9c n\u00e0y.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1i kh\u00f3 c\u1ee7a d\u1ecbch l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00f3. Ch\u1ed7 tho\u00e1t. C\u00f3 m\u1ed9t nh\u1eadn x\u00e9t \u0111\u1ebfn l\u00fd th\u00fa l\u00e0 \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0a Francoise Sagan v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam, nay m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa gi\u1edbi thi\u1ec7u Hermann Hesse. \u00d4ng c\u0169ng c\u00f2n d\u1ecbch Chopin, nh\u00e0 th\u01a1 \u00e2m nh\u1ea1c v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00e2n t\u00e2m h\u1ecdc. Ph\u1ea7n n\u00e0y, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng n\u00f3i. Ngo\u00e0i ra c\u0169ng c\u00f3 hai t\u00e1c ph\u1ea9m l\u00e0 \u0110\u1eddi ngh\u1ec7 s\u0129 v\u00e0 Vinh danh v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c, nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb t\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch.<br>Ho\u00e0i Khanh d\u1ecbch Tu\u1ed5i tr\u1ebb b\u0103n kho\u0103n. \u00d4ng c\u0169ng d\u1ecbch Ngh\u1ec7 thu\u1eadt truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a Kaufmann, r\u1ed3i d\u1ecbch Tchaikowsky v\u1edbi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt, Gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a cu\u1ed9c s\u1ed1ng Krishnamurti. (Sau n\u00e0y c\u00f3 th\u00eam nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch tri\u1ebft gia \u1ea4n \u0110\u1ed9 n\u00e0y)<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u00e1ch hay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh. Nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u0111\u1ee9ng ra xu\u1ea5t b\u1ea3n th\u00ec c\u0169ng x\u1ebfp \u1edf m\u1ed9t x\u00f3 n\u00e0o \u0111\u00f3. S\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n l\u00e0 nh\u1edd v\u00e0o m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n r\u1ea5t c\u00f3 l\u00f2ng v\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc nh\u01b0 L\u00e1 B\u1ed1i, An Ti\u00eam, Tr\u00ed \u0110\u0103ng, Ca Dao, Tr\u00ecnh B\u00e0y, S\u1ed1ng M\u1edbi, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh V\u01b0\u1ee3ng, Nam Chi, \u0110\u1ea1i Ng\u00e3, C\u1ea3o Th\u01a1m, Tr\u00ed D\u0169ng, Di\u00ean H\u1ed3ng, S\u00e1ng T\u1ea1o v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 V\u0103n H\u1eefu \u00c1 Ch\u00e2u. Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Ca Dao c\u0169ng do Ho\u00e0i Khanh, m\u1ed9t thi s\u0129 \u0111\u1ee9ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng \u0111\u00e3 cho xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch d\u1ecbch \u0111\u00e1ng n\u1ec3 sau \u0111\u00e2y: Tri\u1ebft l\u00fd l\u00e0 g\u00ec? c\u1ee7a Heidegger, Ph\u1ea1m C\u00f4ng Thi\u1ec7n d\u1ecbch, Nh\u00e2n sinh quan v\u00e0 th\u01a1 v\u0103n Trung Hoa c\u1ee7a L\u00e2m Ng\u1eef \u0110\u01b0\u1eddng, Th\u1ebf gi\u1edbi ng\u00e0y nay v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u1ee7a Bertrand Russell v\u00e0 Chinh ph\u1ee5c h\u1ea1nh ph\u00fac \u0111\u1ec1u do Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea d\u1ecbch [10].<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ch\u01a1n H\u1ea1nh v\u00e0 Ph\u00f9ng Th\u0103ng d\u1ecbch&nbsp;<em>S\u00f3i \u0110\u1ed3ng hoang<\/em>. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m d\u1ecbch kh\u00e1 hay. Ph\u00f9ng Th\u0103ng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch La naus\u00e9e c\u1ee7a J.P Sartre sau n\u00e0y. Trong ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u cu\u1ed1n truy\u1ec7n c\u1ee7a Sartre, b\u00e0 \u0111\u00e3 d\u00e0nh ra \u00edt trang \u0111\u1ec3 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c n\u1ed9i dung c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m, v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3, gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m then ch\u1ed1t v\u1ec1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a J.P Sartre. Ph\u00f9ng Th\u0103ng c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u1ecbch chung v\u1edbi Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh&nbsp;<em>chuy\u1ec7n B\u1eaft tr\u1ebb \u0110\u1ed3ng Xanh&nbsp;<\/em>c\u1ee7a Salinger. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t truy\u1ec7n d\u1ecbch r\u1ea5t hay, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o b\u1ecf qua \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh l\u00e0 n\u1eef d\u1ecbch gi\u1ea3 t\u00e0i tu\u1ea5n trong gi\u1edbi d\u1ecbch gi\u1ea3 n\u1eef. B\u00e0 \u0111\u00e3 d\u1ecbch C\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a d\u00f2ng s\u00f4ng. Theo \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang c\u1ee7a t\u00f4i \u1edf v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u00f3, hai cu\u1ed1n&nbsp;<em>\u0110\u00f4i B\u1ea1n ch\u00e2n t\u00ecnh v\u00e0 C\u00e2u chuy\u1ec7n<\/em>&nbsp;c\u1ee7a d\u00f2ng s\u00f4ng l\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch hay nh\u1ea5t c\u1ee7a Hermann Hesse<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Cho \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay, b\u00e2y gi\u1edd, t\u00f4i v\u1eabn cho r\u1eb1ng: cu\u1ed1n&nbsp;<em>\u0110\u00f4i b\u1ea1n ch\u00e2n t\u00ecnh<\/em>&nbsp;l\u1ea7 m\u1ed9t tuy\u1ec7t t\u00e1c.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u00e0i d\u1ecbch thu\u1eadt c\u1ee7a Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 nghi ng\u1edd. T\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft v\u00e0 k\u00ednh tr\u1ecdng b\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec cu\u1ed1n truy\u1ec7n d\u1ecbch n\u00e0y. Sau n\u00e0y, n\u0103m 90, b\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi V\u0129nh B\u00e1ch v\u00e0 Loan Nh\u00e3 d\u1ecbch l\u1ea1i cu\u1ed1n \u0110\u00f4i b\u1ea1n ch\u00e2n t\u00ecnh do V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u \u0111\u00e3 d\u1ecbch. T\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc c\u1ea3 hai b\u1ea3n d\u1ecbch. Th\u1eadt kh\u00f3 n\u00f3i ai d\u1ecbch hay h\u01a1n ai. Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh d\u1ecbch v\u1edbi nhan \u0111\u1ec1 t\u00ean t\u00e1c ph\u1ea9m l\u00e0 Nh\u00e0 kh\u1ed5 h\u1ea1nh v\u00e0 g\u00e3 lang thang. C\u1ea3 hai nhan \u0111\u1ec1 t\u00ean t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0u v\u00e0 Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh \u0111\u1ec1u di\u1ec5n t\u1ea3 \u0111\u00fang n\u1ed9i dung t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n \u0110\u1ee9c. Sau bi\u1ebfn c\u1ed1 Ph\u1eadt gi\u00e1o, b\u00e0 \u0111i tu, ph\u00e1p danh Tr\u00ed H\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00ecnh d\u1ecbch thu\u1eadt nh\u01b0 sau: E. Herringel. The method of Zen. The story of my exp\u00e9riments with Truth. T\u1ea1ng th\u01b0 S\u1ed1ng Ch\u1ebft, The Tib\u00e9tian book of lying and dying c\u1ee7a Soyal Rinpoche, T\u1ef1 Truy\u1ec7n c\u1ee7a Gandhi xu\u1ea5t b\u1ea3n 1971, T\u00e2m ph\u00e2n h\u1ecdc v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a Eric Fromn. B\u00ean c\u1ea1nh d\u00f3, c\u00f2n nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m v\u1ec1 Ph\u1eadt gi\u00e1o sau n\u00e0y t\u00f4i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nghe n\u00f3i t\u1edbi m\u00e0 th\u00f4i.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>C\u1ea3 hai ch\u1ecb em b\u00e0 nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ra ng\u01b0\u1eddi thi\u00ean c\u1ed5, nh\u01b0ng nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi, nh\u1ea5t l\u00e0 Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh, sau n\u00e0y l\u00e0 Tr\u00ed H\u1ea3i \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u m\u1ed9t th\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch thu\u1eadt th\u1eadt trong s\u00e1ng, th\u1eadt \u00fd ngh\u0129a, kh\u00e1c h\u1eb3n c\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed c\u1ee7a nh\u1eefng n\u0103m 54-60<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh, l\u00fd lu\u1eadn v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 \u0111ao th\u1edbt c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i nh\u01b0 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng \u0110\u0103ng \u0110\u00e0n \u0111\u00e3 c\u1ed1 t\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u1ee5ng ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 d\u1ecbch thu\u1eadt mi\u1ec1n Nam nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea, Ph\u00f9ng Kh\u00e1nh, Ph\u00f9ng Th\u0103ng. M\u1ed9t ch\u1eef c\u0169ng kh\u00f4ng.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<strong>Nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee5ng ch\u1ea1m, kh\u00f4ng n\u00f3i t\u1edbi, ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u00e0 hay, l\u00e0 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ea5y<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>S\u00e1ch d\u1ecbch Gheorghiu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Chi\u1ebfn tranh leo thang v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u lan r\u1ed9ng. Chi\u1ebfn tranh hai ph\u00eda, hai k\u1ebb th\u00f9, hai b\u1ed9 m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1ed1i m\u1eb7t. Vi\u1ec7c d\u1ecbch c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n tr\u00ean c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec? C\u00f3 s\u1ef1 t\u00e0i tr\u1ee3, th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n kh\u00f4ng? Ph\u1ea3i nh\u1eadn r\u1eb1ng, c\u00f3 nh\u1eefng s\u00e1ch b\u00e1o, truy\u1ec7n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb nh\u1eefng c\u01a1 s\u1edf nh\u01b0 Vi\u1ec7t T\u1ea5n X\u00e3 hay c\u00e1c c\u01a1 quan ng\u00f4n lu\u1eadn nh\u01b0 b\u00e1o T\u1ef1 Do, b\u00e1o Ng\u00f4n Lu\u1eadn. R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh quy\u1ec1n ng\u1ea5m ng\u1ea7m t\u00e0i tr\u1ee3. Nh\u01b0ng nh\u1eefng s\u00e1ch b\u00e1o n\u00e0y th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u00ecm trong qu\u00ean l\u00e3ng. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0&nbsp;<em>cu\u1ed1n N\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u00e2n c\u1ee7a Suzane Labin<\/em>, nxb T\u1ef1 Do. B\u00ed Danh c\u1ee7a L\u00e2m Ng\u1eef \u0110\u01b0\u1eddng, nxb Ng\u00f4n Lu\u1eadn.&nbsp;<em>Tho\u00e1t ly h\u1ecfa ng\u1ee5c<\/em>&nbsp;c\u1ee7a b\u00e1c s\u0129 Thomas Dooley, nxb Di\u00ean H\u1ed3ng 1961 v\u00e0 ngay c\u1ea3 cu\u1ed1n&nbsp;<em>Giai c\u1ea5p m\u1edbi<\/em>&nbsp;c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n Nam T\u01b0 Milovan Djilas, nxb Anh Vi\u1ec7t 1958. M\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch ch\u00ednh tr\u1ecb ch\u1ed1ng C\u1ed9ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ea5y d\u1ec5 \u0111\u1ecdc, ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4 khan v\u00e0 cao qu\u00e1. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 m\u1ed9t v\u00e0i cu\u1ed1n s\u00e1ch nh\u01b0 Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 c\u1ee7a Oyvind Skard, V\u00f5 Nh\u01b0 Vong d\u1ecbch n\u0103m 1968. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng S\u1ea3n? c\u1ee7a Fred Schawars, \u0110inh Ho\u00e0n v\u00e0 Ho\u00e0i Ch\u00e2u d\u1ecbch 1969. M\u1ea5y ai \u0111\u1ecdc nh\u1eefng s\u00e1ch \u0111\u00f3?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Trong khi \u0111\u00f3, nh\u1eefng cu\u1ed1n truy\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n v\u1eeba n\u00eau tr\u00ean \u0111\u00f4i khi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch \u0111i d\u1ecbch l\u1ea1i b\u1edfi hai ba d\u1ecbch gi\u1ea3. So v\u1edbi nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n m\u00e0 ph\u00eda C\u1ed9ng S\u1ea3n x\u1ebfp lo\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00f4ng v\u0103n h\u00f3a ch\u1ed1ng C\u1ed9ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a VNCH nh\u01b0 V\u00f5 Phi\u1ebfn [11], Mai Th\u1ea3o, Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh C\u00f4n v\u00e0 sau n\u00e0y Nh\u00e3 Ca th\u00ec xem ra t\u00ednh ch\u1ea5t ch\u1ed1ng C\u1ed9ng \u1edf nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n ta ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1eadm \u0111\u1eb7c. V\u1ed1n s\u1ed1ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed9 cay nghi\u1ec7t, kh\u1ed5 \u0111au ch\u01b0a t\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u00ean nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1edbn. M\u1ea5y ai c\u00f2n nh\u1edb M\u01b0a \u0111\u00eam cu\u1ed1i n\u0103m, nxb T\u1ef1 Do 1958 (\u0110\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u tay c\u1ee7a V\u00f5 Phi\u1ebfn. T\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc \u1edf th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, th\u1ea5y hay nh\u01b0 m\u1ed9t kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00ec nh\u1eefng ph\u00e2n t\u00edch t\u00e2m l\u00fd v\u1ec1 n\u1ed9i t\u00e2m c\u1ee7a vi\u00ean c\u00e1n b\u1ed9 r\u1ea5t chi li v\u00e0 r\u1ea1ch r\u00f2i. Kh\u00e1 th\u00edch th\u00fa. Nh\u01b0ng c\u0169ng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u01a1 duy\u00ean \u0111\u1ecdc Georghiu b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p, th\u1ea5y x\u00f3t xa, d\u01b0 \u00e2m \u0111\u1ecdng l\u1ea1i m\u1edbi th\u1eadt ng\u1eadm ng\u00f9i kh\u00f3 qu\u00ean). M\u1ea5y ai c\u00f2n bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh C\u00f4n vi\u1ebft K\u1ef3 Hoa T\u1eed? C\u00f9ng l\u1eafm c\u00f2n nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed1n&nbsp;<strong><em>\u0110em t\u00e2m t\u00ecnh vi\u1ebft l\u1ecbch s\u1eed<\/em><\/strong>&nbsp;v\u1edbi bi\u1ec7t hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ki\u00ean Trung. Moi l\u1ee5c tr\u00ed nh\u1edb c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f2n ai nh\u1edb t\u1edbi: Ch\u1eef T\u00ecnh, Ng\u01b0\u1eddi T\u00f9 hay V\u1ec1 m\u1ed9t x\u00f3m qu\u00ea c\u1ee7a V\u00f5 Phi\u1ebfn, \u0110\u00eam gi\u00e3 t\u1eeb H\u00e0 N\u1ed9i, C\u0103n nh\u00e0 v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n nxb An Ti\u00eam 1966 hay Th\u00e1ng gi\u00eang c\u1ecf non 1956 c\u1ee7a Mai Th\u1ea3o v\u00e0 M\u00f9a \u1ea3o \u1ea3nh c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Th\u00fac V\u1ecbnh. C\u00f9ng l\u1eafm nh\u1edb \u0111\u00e2u \u0111\u00e2y D\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u1ee7a Do\u00e3n Qu\u1ed1c S\u0129?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">V\u1eady m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u1edd th\u1ee9 25 c\u1ee7a C.V. Georghiu. B\u1ea3n d\u1ecbch truy\u1ec7n Gi\u1edd th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea Ng\u1ecdc Tr\u1ee5 v\u00e0 L\u00ea th\u1ecb Hay d\u1ecbch v\u00e0o n\u0103m 1963, nxb Th\u1eddi Nay. \u0110\u00fang th\u1eddi \u0111i\u1ec3m. \u0110\u1ebfn 1973, M\u1eb7c \u0110\u1ed7 d\u1ecbch l\u1ea1i Gi\u1edd th\u1ee9 25. \u00d4ng c\u00f2n d\u1ecbch \u1ea2 Q. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng truy\u1ec7n d\u1ecbch \u0110\u1ed9c h\u00e0nh, L\u00ea th\u1ecb Duy\u00ean Ng\u01b0\u1eddi S\u00f4ng Ki\u00ean d\u1ecbch, nxb S\u00f4ng Ki\u00ean 1972. Ng\u01b0\u1eddi l\u1eef h\u00e0nh c\u00f4 \u0111\u01a1n, T\u1ea7m Nguy\u00ean d\u1ecbch. K\u1ebb \u0103n m\u00e0y ph\u00e9p l\u1ea1, Chi\u1ebfc roi ng\u1ef1a, L\u1ed1i tho\u00e1t cu\u1ed1i c\u00f9ng, Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 B\u00edch Ty d\u1ecbch, nxb L\u00e1 B\u1ed1i 1968. N\u1eeda \u0111\u1eddi du \u0111\u00e3ng, Nam Chinh d\u1ecbch, nxb S\u1ed1ng M\u1edbi. Trong s\u1ed1 truy\u1ec7n c\u1ee7a&nbsp;<strong>Georghiu, c\u00f3 hai t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u00e0 hay nh\u1ea5t l\u00e0 L\u1ed1i tho\u00e1t cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00e0 Gi\u1edd th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u00e1c gi\u1ea3 n\u00f3i l\u00ean nh\u1eefng \u0111au kh\u1ed5, nh\u1eefng h\u1ec7 l\u1ee5y c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, k\u00e9o l\u00ea th\u00e2n ph\u1eadn v\u00ec ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u00e0n b\u1ea1o, v\u00ec nh\u1eefng gu\u1ed3ng m\u00e1y ch\u00ednh quy\u1ec1n. T\u00e1c gi\u1ea3 th\u1ea5t v\u1ecdng v\u00ec gi\u1edd th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m l\u00e0 c\u00e1i gi\u1edd \u0111\u00e3 qu\u00e1 mu\u1ed9n \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u g\u1ee1, c\u0169ng qu\u00e1 mu\u1ed9n \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1ebft.<br>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, c\u00f2n c\u00f3 t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u01b0 Andr\u00e9 Gide v\u1edbi B\u1ecdn l\u00e0m b\u1ea1c gi\u1ea3, nxb An Ti\u00eam. B\u1eedu \u00dd d\u1ecbch K\u1ebb v\u00f4 lu\u00e2n, nxb V\u00f5 T\u00e1nh. B\u00f9i Gi\u00e1ng d\u1ecbch Khung c\u1eeda h\u1eb9p, nxb An Ti\u00eam. V\u0103n M\u1ed3ng d\u1ecbch Tagore v\u1edbi th\u01a1 T\u00e2m h\u1ed3n hi\u1ebfn d\u00e2ng.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>C\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n Nga<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">R\u1ed3i m\u1ed9t l\u00f4 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n Nga nh\u01b0 Tolstoi v\u1edbi Chi\u1ebfn Tranh v\u00e0 H\u00f2a B\u00ecnh, nxb L\u00e1 B\u1ed1i, Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea d\u1ecbch. Maxime Gorky v\u1edbi M\u01b0u Sinh, nxb \u0110\u1ea1i Nam. Nh\u1ea5t l\u00e0 Dostoevsky v\u1edbi nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m: T\u1ed9i \u00e1c v\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t, L\u0169 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef7 \u00e1m, Anh em nh\u00e0 Karamazov, Con b\u1ea1c do Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1eed d\u1ecbch. Hai cu\u1ed1n T\u1ed9i \u00e1c v\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u00e0 Anh em nh\u00e0 Karamazov \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 thanh ni\u00ean, tr\u00ed th\u1ee9c l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd ham \u0111\u1ecdc.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u00e0 v\u0103n v\u00e0 s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn cho nh\u00e2n lo\u1ea1i, cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. S\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi t\u1ea7ng l\u1edbp thanh ni\u00ean say m\u00ea \u0111\u1ecdc. Ph\u1ea7n c\u00e1c<em>&nbsp;\u201cnh\u00e0 v\u0103n m\u1ed9t ph\u00eda\u201d<\/em>&nbsp;c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam, s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p nh\u00e0 v\u0103n g\u1eedi \u0111i y\u1ebfu qu\u00e1, nh\u1ecf qu\u00e1, b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 v\u1eabn b\u00f3 ch\u1eb7t v\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n, m\u1ed9t c\u1ea3nh \u0111\u1eddi, m\u1ed9t t\u00ean c\u00e1n b\u1ed9, v\u00e0o nh\u1eefng ph\u00e2n t\u00edch t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a m\u1ed9t vi\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ed9i. N\u00f3 ch\u1eb3ng g\u1eedi \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p g\u00ec th\u00ec n\u00f3 ph\u1ea3i b\u1eb1ng l\u00f2ng nh\u1eadn l\u1ea5y c\u00e1i ph\u1ea7n nh\u1ecf nhoi m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc d\u00e0nh cho n\u00f3. H\u1ecda ch\u0103ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 nh\u00e0 v\u0103n Th\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 trong t\u1eebng truy\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eafn g\u1eedi m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec? Nh\u01b0 trong Th\u1eed L\u1eeda hay Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 mang thai tr\u00ean Kinh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Docteur Jivago c\u1ee7a Boris Pasternak B. Pasternark<\/strong>&nbsp;ch\u00ednh ra l\u00e0 m\u1ed9t thi s\u0129 v\u1edbi t\u00e1c ph\u1ea9m: Ma soeur, la vie, 1922. La seconde naissance, 1931. B. Pasternak \u0111\u00e3 l\u00e9n g\u1eedi b\u1ea3n th\u1ea3o ti\u1ec3u thuy\u1ebft B\u00e1c s\u0129 Jivago ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0o n\u0103m 1957. Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel m\u1ed9t n\u0103m sau \u0111\u00f3, 1958. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n Li\u00ean X\u00f4 l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, \u00f4ng \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1eeb ch\u1ed1i nh\u1eadn gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng cao qu\u00fd n\u00e0y. B\u1ea3n d\u1ecbch cu\u1ed1n truy\u1ec7n n\u00e0y do Nguy\u1ec5n H\u1eefu Hi\u1ec7u, l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 V\u0129nh bi\u1ec7t t\u00ecnh em. Theo thi\u1ec3n \u00fd, gi\u1eef nguy\u00ean t\u1ef1a \u0111\u1ec1 c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 hay nh\u1ea5t. Cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch t\u1eeb b\u1ea3n ti\u1ebfng \u00dd v\u1edbi nhan \u0111\u1ec1: B\u00e1c s\u0129 Zivago, nxb M\u1eb7t tr\u1eadn b\u1ea3o v\u1ec7 t\u1ef1 do, do V\u0103n T\u1ef1 v\u00e0 M\u1eadu H\u1ea3i d\u1ecbch. Sau n\u00e0y, n\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch v\u1edbi khu\u00f4n kh\u1ed5 s\u00e1ch nh\u1ecf, chia ra 3 t\u1eadp do Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc Bi\u00ean, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Kh\u00e1nh Tr\u01b0\u1eddng, nxb TP HCM. N\u1ebfu B\u00e1c s\u0129 Jivago \u0111\u01b0\u1ee3c cho in l\u1ea1i th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng s\u00e1ch c\u1ee7a V\u00f5 Phi\u1ebfn, Mai Th\u1ea3o, Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh C\u00f4n, Nh\u00e3 Ca, h\u00e0 c\u1edb g\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb7t? B\u00e1c s\u0129 Jivago n\u1eb7ng v\u1ec1 s\u1ed1 trang (h\u01a1n 800 trang) c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec1 n\u1ed9i dung kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. B\u00e1c s\u0129 Jivago nh\u1eb1m t\u1ed1 c\u00e1o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 thi\u1ebfu nh\u00e2n t\u00ednh, thi\u1ebfu t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 nghi\u1ec1n n\u00e1t, \u0111\u00e8 b\u1eb9p con ng\u01b0\u1eddi, nh\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c nh\u01b0 \u00f4ng. Ph\u1ea3i ch\u0103ng cu\u1ed1n truy\u1ec7n l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3n \u00e1n r\u00e0 x\u00e9t l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng, c\u00e1i l\u00e0m n\u00ean ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00f3? Tr\u1ea3i d\u00e0i trong su\u1ed1t cu\u1ed1n truy\u1ec7n, \u00f4ng \u0111\u00e3 d\u00e0nh nhi\u1ec1u trang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 cao t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Iouri Andr\u00e9i\u00e9vitch Jivago, Marina Markelovna.. nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng y\u00eau, bi\u1ebft h\u1eddn gi\u1eadn, y\u1ebfu h\u00e8n nh\u01b0ng trung th\u1ef1c, bi\u1ebft kh\u00e1t v\u1ecdng t\u1ef1 do kh\u00e1c h\u1eb3n nh\u1eefng m\u1eabu ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng S\u1ea3n s\u1eaft \u0111\u00e1 v\u00e0 l\u1ea1nh l\u00f9ng. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ec1 cao t\u00ecnh y\u00eau thi\u00ean nhi\u00ean, y\u00eau \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc x\u1ee9 s\u1edf c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Cu\u1ed1n truy\u1ec7n c\u0169ng cho th\u1ea5y c\u00e2u chuy\u1ec7n t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng v\u00e0 say \u0111\u1eafm gi\u1eefa Jivago v\u00e0 Tonia Alexandrovna Grom\u00e9ko. C\u00e0ng c\u00f3 nh\u1eefng ngh\u1ecbch c\u1ea3nh v\u00e0 tr\u1eafc tr\u1edf, t\u00ecnh y\u00eau gi\u1eefa hai ng\u01b0\u1eddi th\u00eam say \u0111\u1eafm v\u00e0 thi\u1ebft tha. Cu\u1ed1n truy\u1ec7n d\u1ecbch kh\u00e1c c\u1ee7a Pasternak l\u00e0 Th\u1eddi nh\u1ecf trong gia \u0111\u00ecnh Luwers \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc bi\u1ebft \u0111\u1ebfn.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u1eb7c d\u1ea7u cu\u1ed1n B\u00e1c s\u0129 Jivago \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i t\u1edbi nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a Pasternak c\u00f3 ph\u1ea7n ch\u1ecdn l\u1ecdc v\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n.<br>*&nbsp;<strong>Solj\u00e9nitsyne v\u00e0 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Goulag<\/strong>&nbsp;C\u00f3 th\u1ec3, \u0111\u1ed1i v\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi, m\u1eb7c d\u1ea7u c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi Pasternak nh\u01b0ng Solj\u00e9nitsyne \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc nh\u1edf, \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i t\u1edbi nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n ng\u1eef sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1 mu\u1ed9n m\u00e0ng. T\u00f4i kh\u00f4ng c\u1eaft ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng hi\u1ec3u t\u1ea1i sao n\u00f3 l\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady. Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u l\u00e0&nbsp;<em>M\u1ed9t ng\u00e0y trong \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ivan Denissovitch<\/em>&nbsp;do Th\u1ea1ch Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u1ea7n L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc d\u1ecbch n\u0103m 1970, nxb Ngu\u1ed3n S\u1ed1ng. Ti\u1ebfp theo&nbsp;<em>Khu ung th\u01b0<\/em>, V\u0169 Minh Thi\u1ec1u d\u1ecbch, nxb Ng\u00e0n Kh\u01a1i 1971. T\u1ea1i nh\u00e0 ga Krechetovka, L\u00ea V\u0169 d\u1ecbch, nxb H\u00e0nh Tr\u00ecnh 1973. R\u1ed3i T\u1ea7ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ng\u1ee5c do H\u1ea3i Tri\u1ec1u d\u1ecbch t\u1eeb b\u1ea3n ti\u1ebfng Anh The first circle c\u1ee7a Thomas. P. Whitney, nxb \u0110\u1ea5t M\u1edbi. Ngo\u00e0i b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a H\u1ea3i Tri\u1ec1u, V\u0169 Minh Thi\u1ec1u d\u1ecbch l\u00e0 V\u00f2ng \u0110\u1ea7u. Th\u1ea1ch Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n d\u1ecbch l\u00e0 V\u00f2ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ng\u1ee5c t\u1eeb b\u1ea3n ti\u1ebfng Ph\u00e1p Le 1er Cercle. \u0110\u00e3 h\u1eb3n, m\u1ed9t cu\u1ed1n truy\u1ec7n m\u00e0 \u0111\u1ebfn ba t\u00e1c gi\u1ea3 d\u1ecbch ph\u1ea3i c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec? \u0110\u1eebng qu\u00ean s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a thi s\u0129 Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o. C\u0169ng v\u00ec chuy\u1ec7n ba t\u00e1c gi\u1ea3 d\u1ecbch m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m trong c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc C\u1ed9ng S\u1ea3n Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng \u0110\u0103ng \u0110\u00e0n g\u1ecdi l\u00e0<em>&nbsp;\u201cCh\u1ee3 tr\u1eddi V\u0103n Ngh\u1ec7\u201d!<\/em><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u01b0ng cu\u1ed1n s\u00e1ch g\u00e2y s\u00f3ng gi\u00f3 nh\u1ea5t h\u1eb3n ph\u1ea3i l\u00e0 cu\u1ed1n Qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ng\u1ee5c T\u00f9 The Gulag Archipelago \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1edd S\u00f3ng Th\u1ea7n c\u1ee7a Chu T\u1eed, do Ng\u1ecdc Th\u1ee9 Lang d\u1ecbch v\u00e0 in th\u00e0nh s\u00e1ch, 2 t\u1eadp v\u00e0o 1974, nxb Tr\u00ed D\u0169ng. \u0110\u1ebfn n\u1ed7i, b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e1i g\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u00f3i bu\u1ed9c, \u0111\u1ebfn \u0111au kh\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc mi\u1ec1n Nam g\u00e1n cho c\u00e1i ch\u1eef Gulag. B\u00ean c\u1ea1nh m\u1ea5y t\u00e1c gi\u1ea3 tr\u00ean, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch d\u1ecbch c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o c\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1i nh\u01b0 Le Dieu des t\u00e9n\u00e8bres, d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0110inh B\u00e1 Kha. Le z\u00e9ro et l\u2019infini c\u1ee7a Arthur Koestler, do Th\u1ea1ch Trung Gi\u1ea3 d\u1ecbch. C\u00f3 hai cu\u1ed1n kh\u00e1c c\u1ee7a Koestler c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch l\u00e0 N\u1ed9i chi\u1ebfn bi th\u1ea3m v\u00e0 t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u00e0nh, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 ch\u1ebft trong th\u00e0nh ph\u1ed1, Nguy\u1ec5n qu\u1ed1c Tr\u1ee5 d\u1ecbch. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng S\u1ea3n x\u1ebfp v\u00e0o l\u1ecdai s\u00e1ch ph\u1ea3n \u0111\u1ed9ng ch\u1ed1ng C\u1ed9ng.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gi\u1eefa hai t\u00e1c gi\u1ea3 Georghiu v\u00e0 Solj\u00e9nitsyne, t\u00f4i v\u1eabn th\u00edch nh\u00e0 v\u0103n c\u1ee7a Gi\u1edd th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m, v\u00ec s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p nh\u00e0 v\u0103n g\u1eedi \u0111i c\u00f3 ph\u1ea7n k\u00edn \u0111\u00e1o, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc n\u00e0o c\u0169ng mu\u1ed1n g\u00f3p ph\u1ea7n tham d\u1ef1 v\u00e0o s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u00f3. C\u00f2n nh\u00e0 v\u0103n c\u1ee7a Qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o ng\u1ee5c t\u00f9, s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p g\u1eedi \u0111i l\u1ed9 li\u1ec5u qu\u00e1, n\u00f3i h\u1ebft, n\u00f3i c\u1ea3, n\u00f3i \u0111\u1ebfn tr\u1ea7n tr\u1ee5i. N\u00f3i xong l\u00e0 h\u1ebft. C\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 d\u1ef1 ph\u1ea7n?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">R\u01a1i v\u00e0o gi\u1eefa nh\u1eefng s\u00e1ch d\u1ecbch tr\u00ean, sau th\u1eddi k\u1ef3 \u00f4ng Di\u1ec7m b\u1ecb l\u1eadt \u0111\u1ed5 c\u00f3 cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Chu Vi\u1ec7t d\u1ecbch:&nbsp;<strong>\u00d4ng \u0110\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee7a Morris. L.West<\/strong>&nbsp;\u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0 hay. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc cu\u1ed1n n\u00e0y li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e1 nh\u00e2n \u00f4ng Di\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u1ea7y trong s\u00e1ch. K\u1ec3 t\u1eeb 1963 tr\u1edf \u0111i, x\u00e1o tr\u1ed9n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u. Chi\u1ebfn tranh g\u1ea7n k\u1ec1. Ban \u0111\u00eam gi\u1ea5c ng\u1ee7 kh\u00f4ng y\u00ean v\u00ec s\u1ef1 \u0111\u00e1nh th\u1ee9c d\u1eady c\u1ee7a bom \u0111\u1ea1n. Th\u1eddi k\u1ef3 \u0110\u00eam nghe ti\u1ebfng \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u1ee7a Nh\u00e3 Ca v\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi cho ti\u1ebfng bom \u0111\u1ea1n, Tr\u1ecbnh C\u00f4ng S\u01a1n s\u00e1ng t\u00e1c H\u00e1t tr\u00ean nh\u1eefng x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i B\u00e0i ca d\u00e0nh cho nh\u1eefng x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi:&nbsp;<em>\u201cX\u00e1c n\u00e0o l\u00e0 em t\u00f4i d\u01b0\u1edbi h\u1ed1 h\u1ea7m n\u00e0y, tr\u00ean nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng l\u00faa ch\u00e1y b\u00ean nh\u1eefng v\u1ed3ng ng\u00f4 khoai\u2026\u201d<\/em>&nbsp;Chi\u1ebfn tranh v\u1ed1n \u0111\u00e3 t\u00e0n b\u1ea1o, l\u1ea1i th\u00eam c\u00f3 s\u00e0ng l\u1ecdc: Tr\u1ebb ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc gi\u00e0.&nbsp;<strong>Ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n qu\u00ea, ng\u01b0\u1eddi d\u1ed1t n\u00e1t ch\u1ebft thay cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u00e0nh ph\u1ed1, k\u1ebb tr\u00ed th\u1ee9c. K\u1ebb hi\u1ec1n l\u00e0nh, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng. Cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ec9 c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i nh\u1eefng k\u1ebb l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb, k\u1ec3 c\u1ea3 ch\u00ednh tr\u1ecb sa l\u00f4ng, n\u1ebfu c\u1ea7n th\u00ec lo<\/strong>&nbsp;ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ebft, v\u00ec n\u1ebfu h\u1ecd ch\u1ebft th\u00ec c\u00f2n l\u00e0m g\u00ec c\u00f2n chi\u1ebfn tranh n\u1eefa. Th\u1ebf r\u1ed3i. C\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf, r\u01b0\u1ee3u g\u1ecdi r\u01b0\u1ee3u&nbsp;<em>\u201cle vin appelle le vin\u201d,<\/em>&nbsp;thi ca ph\u1ea3n chi\u1ebfn, nh\u1ea1c ph\u1ea3n chi\u1ebfn, b\u00e1o ph\u1ea3n chi\u1ebfn, h\u1ebft Th\u00e1i \u0110\u1ed9, H\u00e0nh Tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea5t N\u01b0\u1edbc. B\u00e1o ch\u00ed \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i \u0111\u1ebfn 40 t\u1edd. \u0110\u00eam ng\u1ee7 kh\u00f4ng y\u00ean, thi\u1ebfu thu\u1ed1c an th\u1ea7n. Truy\u1ec7n d\u1ecbch ra \u0111\u1eddi \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i thay cho thu\u1ed1c ng\u1ee7: gi\u1ea3i tr\u00ed c\u00f3, vui c\u00f3, nh\u1ea3m nh\u00ed c\u00f3, b\u1ea5t c\u1ea7n c\u00f3, truy\u1ec7n t\u00ecnh nhan nh\u1ea3n ch\u1eb3ng thi\u1ebfu, truy\u1ec7n ki\u1ebfm hi\u1ec7p, truy\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed h\u1ed7n t\u1ea1p c\u1ee7a m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1, m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 chi\u1ebfn tranh.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ph\u1ea7n nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n&nbsp;<em>\u201cm\u1ed9t ph\u00eda\u201d<\/em>&nbsp;54-60 th\u00ec t\u1eaft ti\u1ebfng. H\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u00e0 l\u00fang t\u00fang tr\u01b0\u00f3c m\u1ed9t t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 x\u1eed : ti\u1ebfp t\u1ee5c \u1ee7ng h\u1ed9 cu\u1ed9c chi\u1ebfn hay c\u00f2n c\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o kh\u00e1c cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc? Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e0nh l\u00f2ng ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a d\u1ecbch thu\u1eadt.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u00e1ch d\u1ecbch Eric Maria Remarque S\u00e1ch c\u1ee7a Remarque m\u00e0 n\u1ed9i dung ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 ph\u1ea3n chi\u1ebfn, s\u1ef1 th\u0103ng hoa c\u1ee7a t\u00ecnh b\u1ea1n trong v\u00e0 sau chi\u1ebfn tranh, nh\u1eefng t\u00ecnh b\u1ea1n l\u01b0u vong v\u00f4 t\u1ed5 qu\u1ed1c, c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1c lo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0o ch\u1ea5p nh\u1eadn, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u: Bia m\u1ed9 \u0111en Ob\u00e9lisque noir, M\u1eb7t tr\u1eadn mi\u1ec1n T\u00e2y v\u1eabn y\u00ean t\u0129nh A l\u2019Ouest rien de nouveau, nxb Kinh Thi, T\u1ea7m Nguy\u00ean d\u1ecbch. \u0110\u00e0i t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m \u0111en c\u1ee7a b\u1ea7y di\u1ec1u h\u00e2u g\u1eaby c\u00e1nh Ob\u00e9lisque noir, nxb \u0110\u1ea5t S\u1ed1ng, Chi\u1ebfn h\u1eefu Les Camarades, B\u1ea3n du ca cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea5t s\u1ed1ng Les Exil\u00e9s, V\u0169 Kim Th\u01b0 d\u1ecbch. \u0110\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t Ph\u1ea1m Kim Kh\u00f4i c\u0169ng d\u1ecbch l\u1ea1i cu\u1ed1n M\u1eb7t tr\u1eadn mi\u1ec1n T\u00e2y v\u1eabn y\u00ean t\u0129nh. C\u00e1c ti\u1ec3u thuy\u1ebft Remarque M\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ec3 y\u00eau m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ec3 ch\u1ebft, \u0110\u1ea3o hy v\u1ecdng, \u0110\u00eam \u1edf Lisbonne, L\u1eeda th\u01b0\u01a1ng y\u00eau l\u1eeda ng\u1ee5c t\u00f9, Kh\u1ea3i ho\u00e0n m\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o gi\u1edbi thanh ni\u00ean, sinh vi\u00ean h\u1ecdc sinh say m\u00ea, h\u00e2m m\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u00e2n qu\u00fd, \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u00fang t\u00ecnh th\u1ebf chi\u1ebfn tranh \u1edf mi\u1ec1n Nam l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. D\u0129 nhi\u00ean, chi\u1ebfn tranh c\u1ee7a Remarque kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 chi\u1ebfn tranh \u0111ang di\u1ec5n ra \u1edf C\u1ee7 Chi, An L\u1ed9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, c\u00f3 bia m\u1ed9, t\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i, c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau th\u1eddi chi\u1ebfn, c\u00f3 ph\u1ea3n b\u1ed9i, m\u01a1 \u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00f3 m\u1ea5t m\u00e1t. Eric Maria Remarque l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a th\u00e2n ph\u1eadn con ng\u01b0\u1eddi trong chi\u1ebfn tranh v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn chi\u1ebfn tranh, m\u1ed9t th\u00e2n ph\u1eadn m\u00e0 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 mi\u1ec1n Nam th\u1ea5u hi\u1ec3u d\u1ec5 d\u00e0ng.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>S\u00e1ch d\u1ecbch Mario Puzo<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u00e1ch d\u1ecbch v\u1ec1 Mario Puzo th\u1eadt \u0111\u00e1ng n\u1ec3. S\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc th\u00edch th\u00fa v\u00e0 say m\u00ea. Cho m\u00e3i \u0111\u1ebfn sau n\u00e0y \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc v\u1eabn kh\u00f4ng qu\u00ean. C\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean d\u1ecbch gi\u1ea3 Ng\u1ecdc Th\u1ee9 Lang, v\u00ec nh\u1edd&nbsp;<strong>Ng\u1ecdc Th\u1ee9 Lang m\u00e0 B\u1ed1 Gi\u00e0 n\u1ed5i ti\u1ebfng. C\u00e1i t\u00ean B\u1ed1 gi\u00e0 \u0111\u1eb7t cho nhan \u0111\u1ec1 cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft sau n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh ng\u00f4n ng\u1eef th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng. S\u00e1ch g\u1ed3m The God-father B\u1ed1 gi\u00e0,<\/strong>&nbsp;nxb Th\u1ee9 T\u01b0, t\u00e1i b\u1ea3n 3, 4 l\u1ea7n. R\u1ed3i H\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a B\u1ed1 gi\u00e0, \u0110\u1ee9a con c\u1ee7a B\u1ed1 Gi\u00e0, \u0110\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng \u0111en, \u0110\u1ea5t ti\u1ec1n \u0111\u1ea5t b\u1ea1c, nxb Xu\u00e2n Thu, Sicilly l\u00e3nh \u0111\u1ecba Mafia, nxb Vi\u1ec7t Nam, \u0110\u1eb7ng Thi\u1ec1n M\u1eabn d\u1ecbch. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c in trong n\u0103m 1974 l\u00fac m\u00e0 mi\u1ec1n Nam s\u1eafp s\u1ee5p \u0111\u1ed5. Mario Puzo l\u00e0 vi\u00ean thu\u1ed1c an th\u1ea7n cu\u1ed1i c\u00f9ng.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8211;<strong>Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch d\u1ecbch Kim Dung<\/strong>\u00a0Kim Dung t\u00ean th\u1eadt l\u00e0 Tr\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Dung. Truy\u1ec7n v\u00f5 hi\u1ec7p \u0111\u1ea7u tay l\u00e0 Th\u01b0 ki\u1ebfm \u00e2n c\u1eebu, xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u00fat danh Kim Dung. N\u0103m 1957 ra b\u1ed9 Anh H\u00f9ng X\u1ea1 \u0110i\u00eau, 1969 ra L\u1ed9c \u0110\u1ec9nh K\u00fd. Cho m\u00e3i \u0111\u1ebfn 1978 \u0110\u00e0i Loan m\u1edbi r\u00fat l\u1ec7nh c\u1ea5m t\u00e1c ph\u1ea9m Kim Dung v\u00e0 1986, sau khi ti\u1ebfn l\u00ean 4 Hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a \u1edf Trung Qu\u1ed1c m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n Kim Dung. Theo V\u0169 \u0110\u1ee9c Sao Bi\u1ec3n [12], nh\u00e0 Kim Dung h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n th\u1eddi, trong nh\u1eefng n\u0103m 1960 c\u00f3 c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3: Phan C\u1ea3nh Trung, L\u00e3o S\u01a1n Nh\u00e2n, T\u1eeb Kh\u00e1nh V\u0103n v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t T\u1eeb Kh\u00e1nh Ph\u1ee5ng v\u00e0 H\u00e0n Giang Nh\u1ea1n. T\u00f4i xin b\u1ed5 t\u00fac th\u00eam Th\u01b0\u01a1ng Lan (\u0111\u00e3 d\u1ecbch \u00edt nh\u1ea5t 10 b\u1ed9 truy\u1ec7n c\u1ee7a Kim Dung), Nh\u1ea5t Qu\u1ef3nh Mai, Nguy\u1ec5n Kh\u00e1ng, Tr\u1ea7n Thanh V\u00e2n, \u0110\u00e0 Giang T\u1eed d\u1ecbch chung v\u1edbi Phan C\u1ea3nh Trung.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Truy\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng Kim Dung&nbsp;<em>\u201c\u0111\u1ed9c b\u00e1 qu\u1ea7n h\u00f9ng\u201d<\/em>&nbsp;trong sinh ho\u1ea1t v\u0103n h\u1ecdc \u1edf mi\u1ec1n Nam th\u1eddi \u1ea5y. V\u00e0o n\u0103m 1968, khi xu\u1ea5t hi\u1ec7n Ti\u1ebfu Ng\u1ea1o Giang H\u1ed3 tr\u00ean t\u1edd Minh B\u00e1o th\u00ec c\u00f3 \u0111\u1ebfn 44 nh\u1eadt b\u00e1o \u1edf S\u00e0ig\u00f2n \u0111\u1ec1u tranh nhau d\u1ecbch v\u00e0 \u0111\u0103ng l\u1ea1i. T\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u00ea Kim Dung \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i cho \u0111\u1ebfn 1972-1974 khi b\u1ed9 L\u1ed9c \u0110\u1ec9nh K\u00fd ra \u0111\u1eddi. V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi V\u0169 \u0110\u1ee9c Sao Bi\u1ec3n, t\u1ed1t nghi\u1ec7p \u0110\u1ea1i h\u1ecdc V\u0103n Khoa, S\u00e0ig\u00f2n, ban H\u00e1n V\u0103n:&nbsp;<em>\u201cT\u00f4i h\u1ecdc c\u00e1ch l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1ch \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u00e2n th\u1ebf, \u0111\u1eafc th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 trong gi\u00e1o tr\u00ecnh \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u1eeb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ch\u01b0a h\u1ec1 bi\u1ebft m\u1eb7t\u201d.<\/em><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">V\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ed3 s\u1ed9 nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1edbi s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc \u0111\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng t\u00ecm hi\u1ec3u v\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam nh\u1ea5t l\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch m\u00e0 b\u1ecf qua t\u00e1c gi\u1ea3 Kim Dung. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0n v\u1ec1 b\u1ea5t c\u1ee9 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, t\u1eeb t\u00ecnh y\u00eau, b\u1ea1o l\u1ef1c, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, t\u00e2m l\u00fd hay s\u1ef1 \u0111\u00e1nh t\u1ee5t gi\u00e1 c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a B\u1ea1o l\u1ef1c trong truy\u1ec7n Kim Dung. T\u1eeb&nbsp;<strong>v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ngh\u1ec7 thu\u1eadt, c\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e2n v\u1eadt ti\u1ec3u thuy\u1ebft, ch\u1ea5t th\u01a1, ch\u1ea5t h\u00e0i\u2026 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9ng c\u1ee9 ki\u1ebfm ph\u00e1p, V\u00f5 v\u00e0 Hi\u1ec7p, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh tranh lu\u1eadn v\u0103n h\u1ecdc nh\u01b0 h\u01b0 c\u1ea5u nh\u00e2n v\u1eadt, h\u01b0 c\u1ea5u l\u1ecbch s\u1eed<\/strong>. Kim Dung \u0111\u00e3 h\u01b0 c\u1ea5u l\u1ecbch s\u1eed Trung Hoa c\u00e1ch \u0111\u1ea5y ba th\u1ebf k\u1ef7 m\u00e0 v\u1eabn hay v\u1edbi c\u1ea5u tr\u00fac ti\u1ec3u thuy\u1ebft li\u00ean ho\u00e0n. V\u01b0\u01a1ng S\u00f3c, nh\u00e0 v\u0103n-nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh Trung Hoa (m\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u00f4ng t\u00f4i b\u1eaft ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng \u0110\u0103ng \u0110\u00e0n c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam), \u0111\u00e3 g\u1ecdi ti\u1ec3u thuy\u1ebft Kim Dung l\u00e0 m\u1ed9t trong<em>&nbsp;\u201ct\u1ee9 \u0111\u1ea1i t\u1ee5c\u201d<\/em>&nbsp;b\u1edfi \u0111\u00e3 h\u01b0 c\u1ea5u m\u00e9o m\u00f3 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 g\u00e2y th\u00e0nh nh\u1eefng tranh lu\u1eadn l\u1edbn kh\u1eafp Hoa L\u1ee5c. L\u1ea1i c\u00f2n v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o, gi\u00e1o ph\u00e1i trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft. Lu\u1eadn v\u1ec1 anh h\u00f9ng v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 Ki\u1ec1u Phong, m\u1ed9t \u0111\u1ea1i tr\u00ed, \u0111\u1ea1i d\u0169ng l\u1ea1i r\u1ea5t gi\u1ea7u t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00e0 l\u00f2ng nh\u00e2n \u00e1i v\u1eddi v\u1ee3i? Tr\u01b0\u01a1ng V\u00f4 K\u1ef5, L\u1ec7nh H\u1ed3 Xung, t\u00e0i tr\u00ed h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, h\u00e0nh x\u1eed quang minh l\u1ed7i l\u1ea1c, t\u1ed1t b\u1ee5ng h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi? D\u01b0\u01a1ng Qu\u00e1, \u0110\u1ecbch V\u00e2n, H\u1ed3 Ph\u1ec9\u2026 R\u1ed3i c\u00f2n nh\u00e2n v\u1eadt n\u1eef, nh\u1eefng m\u1ef9 nh\u00e2n nh\u01b0 H\u00e2n T\u1ed1 T\u1ed1, Nh\u1eadm Doanh Doanh, Tri\u1ec7u Minh, Ti\u1ec3u Si\u00eau, Song Nhi, v.v.. m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i v\u1ebb, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p. Kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt n\u1eef \u0111\u00f3, ti\u1ec3u thuy\u1ebft Kim Dung c\u00f2n g\u00ec?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">V\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00e2m \u0111\u1eafc \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i: V\u1ea5n \u0111\u1ec1 ch\u00ednh hay t\u00e0, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ecb phi trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, gi\u1eefa Hi\u1ec7p ngh\u0129a v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i \u0111en, gi\u1eefa danh m\u00f4n ch\u00ednh ph\u00e1i v\u00e0 ma gi\u00e1o. Ai ch\u00ednh, ai t\u00e0. T\u00e0 ch\u00ednh kh\u00e1c nhau ch\u1ed7 n\u00e0o? \u0110\u1ecdc Kim Dung s\u1ebd th\u1ea5y s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t Ch\u00ednh v\u00e0 T\u00e0 l\u00e0 v\u00f4 th\u1ef1c [13]. Trong Kim Dung, c\u00f3 m\u1ed9t c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u00e1nh t\u1ee5t gi\u00e1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 Ch\u00ednh Ngh\u0129a, v\u00e0 qua h\u1ecd, nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb m\u00e0 h\u1ecd t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng. S\u1ef1 sa \u0111\u1ecda xu\u1ed1ng t\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea5t nh\u00e2n, s\u1ef1 d\u00e2m lo\u1ea1n, s\u1ef1 ngu xu\u1ea9n c\u1ee7a nh\u1eefng \u0111\u1ec7 t\u1eed ph\u00e1i To\u00e0n Ch\u00e2n th\u00ec c\u00f2n ai tin g\u00ec \u1edf Ch\u00ednh Ngh\u0129a?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 hay, c\u01a1 man n\u00e0o nh\u00e2n v\u1eadt, c\u01a1 man n\u00e0o t\u00ecnh ti\u1ebft ch\u00f2ng ch\u00e9o l\u00f4i k\u00e9o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. Kim Dung ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfn th\u1ee9c r\u1ed9ng, \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u, d\u00f9ng Quan Tho\u1ea1i, m\u1ed9t th\u1ee9 ng\u00f4n ng\u1eef trong s\u00e1ng, l\u1ea1i k\u1ebf th\u1eeba truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n nh\u01b0 L\u00e2m Ng\u1eef \u0110\u01b0\u1eddng, T\u00e0o Ngu, L\u1ed7 T\u1ea5n\u2026 \u0111\u00e3 bi\u1ebfn nh\u1eefng chuy\u1ec7n v\u00f5 hi\u1ec7p t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00e0nh nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi. \u0110\u00e3 v\u1eady, c\u00f3 nh\u1eefng d\u1ecbch gi\u1ea3 nh\u01b0 H\u00e0n Giang Nh\u1ea1n chuy\u1ec3n ng\u1eef t\u00e0i t\u00ecnh l\u00e0m say m\u00ea \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 VN<strong>. H\u1ec5 hay th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, d\u1edf th\u00ec b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf qu\u00ean.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch d\u1ecbch Qu\u1ef3nh Giao Truy\u1ec7n c\u1ee7a Kim Dung th\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u, t\u1ea5t kh\u00f4ng vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn truy\u1ec7n t\u00ecnh, ch\u1ea3 l\u1ebd Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng c\u00f3 ai vi\u1ebft n\u1ed5i? C\u00f3 nhi\u1ec1u n\u1eefa. B\u00e0 T\u00f9ng Long l\u00e0 m\u1ed9t tay vi\u1ebft c\u1ef1 ph\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ph\u1ee5 n\u1eef b\u00ecnh d\u00e2n m\u00ea chu\u1ed9ng. Theo H\u1ed3i k\u00fd B\u00e0 T\u00f9ng Long, nxb Tr\u1ebb 2003, b\u00e0 \u0111\u00e3 in 32 cu\u1ed1n, n\u1ebfu k\u1ec3 c\u1ea3 ch\u01b0a in th\u00ec c\u00f3 tr\u00ean 60. V\u1eady m\u00e0 b\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ebfn 2 c\u00e1i thi\u1ec7t th\u00f2i: Th\u1ee9 nh\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 v\u0103n V\u00f5 Phi\u1ebfn k\u1ec3 v\u00e0o trong s\u1ed1 nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n trong V\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam t\u1ed5ng quan. Th\u1ee9 hai: B\u00e0 T\u00f9ng Long \u0111\u1ec3 cho Qu\u1ef3nh Dao l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt c\u00e1i th\u1ecb ph\u1ea7n \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 n\u1eef, nh\u1ea5t l\u00e0 gi\u1edbi n\u1eef h\u1ecdc sinh. *&nbsp;<strong>*&nbsp;<\/strong><strong>Ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Qu\u1ef3nh Dao<\/strong>&nbsp;xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1ea1i S\u00e0ig\u00f2n l\u00e0&nbsp;<em>Song Ngo\u1ea1i<\/em>. C\u00e2u chuy\u1ec7n t\u1ea3 m\u1ed1i t\u00ecnh gi\u1eefa m\u1ed9t n\u1eef sinh Giang Nh\u1ea1n Dung v\u1edbi m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 t\u00ean Khang Nam. \u0110\u1ea7y t\u00ecnh ti\u1ebft \u00e9o le r\u1ed3i b\u1ecb d\u01b0 lu\u1eadn kh\u1eaft khe l\u00ean \u00e1n. M\u1ed1i t\u00ecnh tan v\u1ee1\u2026 Kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1nh ph\u00fac v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng m\u1edbi c\u01b0\u1edbi, Giang Nh\u1ea1n Dung quay tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi Khang Nam nay ch\u00e1n \u0111\u1eddi r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 be b\u00e9t. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a Qu\u1ef3nh Dao l\u00e0 v\u1eady. Chuy\u1ec7n t\u00ecnh xoay quanh c\u00e1c c\u00f4 n\u1eef sinh b\u1eadc cao trung, nh\u1eefng n\u1eef sinh tr\u1ebb, \u0111\u1eb9p, m\u01a1 m\u1ed9ng \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 t\u00ecnh c\u1ea3m l\u00e3ng m\u1ea1n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi, nh\u1eefng rung \u0111\u1ed9ng b\u1ea7y t\u1ecf nh\u1eefng kh\u00e1t v\u1ecdng tu\u1ed5i tr\u1ebb mu\u1ed1n y\u00eau v\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p. Nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u00f3 g\u1eb7p nh\u1eefng ngh\u1ecbch c\u1ea3nh, nh\u1eefng ngang tr\u00e1i, nh\u1eefng \u00e9o le, nh\u1eefng ch\u1ed3ng ch\u00e9o, \u00e1p l\u1ef1c gia \u0111\u00ecnh, x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, phong t\u1ee5c, t\u1eadp qu\u00e1n \u0111\u00e3 x\u00f4 \u0111\u1ea9y nh\u1eefng c\u1ea3nh \u0111\u1eddi c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb \u0111\u1ebfn tan v\u1ee1, chia l\u00eca v\u00e0 ph\u1ea3n b\u1ed9i. T\u00ecnh y\u00eau nh\u01b0 nh\u1eefng ti\u1ebfng r\u00e9o g\u1ecdi \u0111\u1ea7y n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, nh\u1edb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ee7i nh\u1ee5c, x\u00f3t xa. Nh\u1eefng truy\u1ec7n nh\u01b0 H\u1ea3i \u00e2u phi x\u1ee9 c\u00f3 \u0111\u1ebfn b\u1ed1n d\u1ecbch gi\u1ea3 kh\u00e1c nhau. C\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 60 ch\u1ee5c \u0111\u1ea7u s\u00e1ch Qu\u1ef3nh Dao \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 c\u1ea3 nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Qu\u1ef3nh Dao ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 in s\u00e1ch d\u1ecbch Qu\u1ef3nh Dao. Cu\u1ed1n C\u00e1nh hoa ch\u00f9m g\u1eedi trong m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c in \u0111i in l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ba l\u1ea7n v\u00e0o n\u0103m 1972. N\u1ebfu Kim Dung c\u00f3 d\u1ecbch gi\u1ea3 H\u00e0n Giang Nh\u1ea1n, th\u00ec Qu\u1ef3nh Dao c\u00f3 Li\u00eau Qu\u1ed1c Nh\u0129. Anh v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 To\u00e1n c\u00f2n tr\u1ebb, d\u1ea1y \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Khoa H\u1ecdc, \u0111\u1ebfn n\u0103m 1972 th\u00ec ngh\u1ec9 d\u1ea1y h\u1eb3n chuy\u00ean ng\u1ed3i d\u1ecbch s\u00e1ch Qu\u1ef3nh Dao. K\u1ec3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p hi h\u1eefu l\u1eafm.<br>H\u00ecnh nh\u01b0 chi\u1ebfn cu\u1ed9c c\u00e0ng leo thang, chi\u1ebfn tranh m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00e0ng \u00e1c li\u1ec7t, ti\u1ebfng bom ti\u1ebfng \u0111\u1ea1i b\u00e1c ban \u0111\u00eam d\u1ed9i v\u1ec1 th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec chuy\u1ec7n t\u00ecnh c\u1ee7a Qu\u1ef3nh Dao c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu c\u1ed1 t\u1eadn t\u00ecnh. Ph\u1ea3i ch\u0103ng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch d\u1ecbch Qu\u1ef3nh Dao c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng li\u1ec1u thu\u1ed1c ng\u1ee7 qua \u0111\u00eam?<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eadn x\u00e9t chung v\u1ec1 20 n\u0103m s\u00e1ch d\u1ecbch \u1edf mi\u1ec1n Nam Trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y, t\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i t\u1edbi c\u00e1c s\u00e1ch d\u1ecbch c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch gi\u00e1o d\u1ee5c nh\u01b0 s\u00e1ch H\u1ecdc L\u00e0m Ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng s\u00e1ch gi\u00e1o khoa d\u00f9ng trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, s\u00e1ch d\u1ecbch v\u1ec1 khoa h\u1ecdc th\u01b0\u1eddng th\u1ee9c, v.v. \u00d4ng Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea \u0111\u00e3 d\u1ecbch h\u01a1n 20 \u0111\u1ea7u s\u00e1ch v\u1ec1 Gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 Dale Canergie v\u00e0 Dorothy Carnegie nh\u01b0 \u0110\u1eafc nh\u00e2n t\u00e2m, Qu\u1eb3ng g\u00e1nh lo \u0111i m\u00e0 vui s\u1ed1ng, Gi\u00fap ch\u1ed3ng th\u00e0nh c\u00f4ng, v.v.. Hay c\u00e1c s\u00e1ch d\u1ecbch c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch th\u1eddi s\u1ef1 v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb, qu\u00e2n s\u1ef1 hay nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed m\u1ed9t th\u1eddi nh\u01b0 Hitler ch\u1eb3ng h\u1ea1n [14].<br>K\u1ec3 t\u1eeb sau th\u00e1ng 11-63, khu\u00f4n m\u1eb7t b\u00e1o ch\u00ed, s\u00e1ch truy\u1ec7n \u1edf mi\u1ec1n Nam c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u thay \u0111\u1ed5i. C\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng b\u00f9ng l\u00ean v\u1ec1 s\u1ed1 b\u00e1o xu\u1ea5t b\u1ea3n, v\u1ec1 s\u1ed1 truy\u1ec7n d\u00e0i \u0111\u1ec3 l\u1ea5p \u0111\u1ea7y trang b\u00e1o v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00f4i cu\u1ed1n b\u1ea1n \u0111\u1ecdc. C\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng ti\u00eau th\u1ee5, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i, qu\u1ea3ng c\u00e1o. C\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 vi\u1ebft nhanh vi\u1ebft v\u1ed9i, vi\u1ebft th\u1ea5p, vi\u1ebft d\u1ec5, vi\u1ebft \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i tr\u00ed. Nh\u01b0ng b\u1ea5y nhi\u00eau y\u1ebfu t\u1ed1 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 gi\u1ea3i th\u00edch s\u1ef1 b\u00f9ng l\u00ean c\u1ee7a s\u00e1ch d\u1ecbch. Kh\u00f4ng ai trong s\u1ed1 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ra m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 v\u1ea5n l\u00e0 vi\u1ebft cho ai? Vi\u1ebft cho lo\u1ea1i \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 n\u00e0o? C\u00f3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc kh\u00f4ng? C\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn, t\u1ea7m hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 tr\u00e0o l\u01b0u t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng? T\u00f4i ngh\u0129 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 Kh\u00f4ng, c\u00f9ng l\u1eafm l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 v\u00e0 h\u1ea1n h\u1eb9p.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam thi\u1ebfu kh\u1ea3 n\u0103ng sinh ng\u1eef, y\u1ebfu k\u00e9m v\u0103n ho\u00e1, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u00ec gi\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc, \u0111\u1ec3 trau d\u1ed3i. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u00ec gi\u1edd, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 sinh nhai. C\u00f3 nh\u00e0 v\u0103n b\u1eadn sinh k\u1ebf, l\u1edbp lo l\u00e0m b\u00e1o, d\u1ea1y t\u01b0 ch\u1ea1y h\u1ebft tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y sang tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1c. C\u00e0ng d\u1ea1y hay, c\u00e0ng n\u1ed5i ti\u1ebfng, c\u00e0ng b\u1eadn. R\u1ed3i m\u1edf tr\u01b0\u1eddng, ch\u1ee7 b\u00fat\u2026 th\u00ec gi\u1edd \u0111\u00e2u cho vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc, vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u. \u0110\u1ecdc m\u01b0\u1eddi ch\u01b0a ch\u1eafc vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t. C\u00e2u ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i ch\u1eb3ng c\u00f3 thi\u00ean t\u00e0i n\u00e0o m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n b\u1ed1i v\u1eabn \u0111\u00fang. Kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc, kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ed1n, l\u00e0m sao vi\u1ebft s\u00e1ch cho c\u00f3 t\u1ea7m c\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu nh\u00e0 v\u0103n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecb sinh k\u1ebf r\u00e0ng bu\u1ed9c n\u00edu k\u00e9o, chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 h\u1eb3n l\u00e0 kh\u00e1c. Nhi\u1ec1u nh\u00e0 v\u0103n nh\u00e0 b\u00e1o kh\u00e1c c\u0169ng lao \u0111ao kh\u1ed1n kh\u1ed5 nh\u01b0 th\u1ebf v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0103n. Ng\u00e0y vi\u1ebft 4, 5 truy\u1ec7n d\u00e0i ch\u1ec9 l\u00e0 chuy\u1ec7n vi\u1ebft v\u1ed9i, v\u00e1 v\u00edu cho xong. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u01b0 nh\u00e0 v\u0103n T\u00fay H\u1ed3ng, Nguy\u1ec5n th\u1ecb Th\u1ee5y V\u0169 ph\u1ea3i lao \u0111ao \u0111\u1ea7u n\u00e0y, \u0111\u1ea7u kia m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0103n, n\u00f3i ra \u0111\u1ebfn t\u00e0n nh\u1eabn. Vi\u1ebft hay sao \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng c\u00e1ch vi\u1ebft v\u1ed9i, vi\u1ebft l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ebft cho c\u00f3, th\u1ea5y r\u00f5 n\u01a1i c\u00e1c \u00f4ng Chu T\u1eed, Ho\u00e0ng H\u1ea3i Th\u1ee7y, L\u00ea Xuy\u00ean. V\u1ed1n vi\u1ebft \u00edt, v\u1ed1n \u0111\u1ecdc \u00edt \u1ecfi, v\u1ed1n s\u1ed1ng c\u0169ng kh\u00f4ng lu\u00f4n. V\u1ed1n s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 g\u1eb7p b\u1ea1n b\u00e8 m\u1ed7i ng\u00e0y, ng\u1ed3i \u0103n nh\u1eadu, ng\u1ed3i t\u00e1n g\u1eabu chuy\u1ec7n th\u1ebf s\u1ef1, chuy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi, chuy\u1ec7n t\u00e0o lao, chuy\u1ec7n \u0103n ch\u01a1i, chuy\u1ec7n trai g\u00e1i\u2026 v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea5p t\u1ed9i, h\u1ecd cho nh\u00e0 v\u0103n l\u00e0 ph\u1ea3i s\u1ed1ng tr\u00e1c t\u00e1ng, \u0103n ch\u01a1i m\u1edbi l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n. Y nh\u01b0 c\u00e1i th\u1eddi xa x\u01b0a, nh\u00e0 v\u0103n l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f4 \u0111\u1ea7u, h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n, b\u00e0i b\u1ea1c trai g\u00e1i. V\u1ed1n s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u1ed1n \u0111i, v\u1ed1n giao ti\u1ebfp trao \u0111\u1ed5i, v\u1ed1n tr\u1ea3i nghi\u1ec7m v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean. Th\u1eadt kh\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u1edf c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam h\u01a1n th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Cho d\u00f9 V\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch \u0111\u00e3 chi\u1ebfm ph\u1ea7n l\u1edbn th\u1ecb ph\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc mi\u1ec1n Nam trong 20 n\u0103m, v\u1eabn ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u1ee7 ch\u1ee9c n\u0103ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u1edf n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch thu\u1eadt n\u00e0y<\/strong>. C\u00e1c tr\u00e0o l\u01b0u t\u01b0 t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u, ho\u1eb7c d\u1ecbch \u0111\u1ed3ng b\u1ed9. R\u1ea5t kh\u1eadp khi\u1ec5ng. Th\u1eddi Tri\u1ebft hi\u1ec7n sinh, c\u00f3 m\u1ea5y cu\u1ed1n Tri\u1ebft kinh \u0111i\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch? Th\u1eddi Phong tr\u00e0o&nbsp;<em>\u201cti\u1ec3u thuy\u1ebft m\u1edbi\u201d<\/em>&nbsp;sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec3n n\u00e0o. \u0110\u00e3 th\u1ebf, nhi\u1ec1u cu\u1ed1n l\u1ea1i d\u1ecbch tr\u00f9ng l\u1ea5p l\u00ean nhau. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh, \u0111\u1ebfn hai c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn ba, l\u00e3ng ph\u00ed th\u00ec gi\u1edd v\u00e0 c\u00f4ng s\u1ee9c. N\u1eefa l\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbch gi\u1ea3 chuy\u00ean m\u00f4n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ecbch thu\u1eadt, tr\u1eeb tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Kim Dung v\u00e0 Qu\u1ef3nh Dao. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9 qua m\u1ed9t ch\u00fat, r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i. C\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ecbch thu\u1eadt tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00eam v\u00e0o, \u0111\u1ecdc c\u00e1i g\u00ec th\u1ea5y hay, th\u1ea5y th\u00edch th\u00ec d\u1ecbch ch\u01a1i. L\u1ea1i m\u1ed9t th\u1ee9 nghi\u1ec7p d\u01b0. N\u1ebfu kh\u00f4ng nghi\u1ec7p d\u01b0 th\u00ec d\u1ecbch l\u00e0 \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm ti\u1ec1n. \u0110\u1ec3 ki\u1ebfm ti\u1ec1n n\u00ean d\u1ecbch v\u1ed9i, d\u1ecbch \u1ea9u, d\u1ecbch truy\u1ec7n n\u00e0o c\u00e2u kh\u00e1ch. \u0110\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f3 th\u1ebf gi\u00e1 c\u0169ng \u0111\u00e0nh l\u00f2ng nh\u1ea3y sang l\u0129nh v\u1ef1c d\u1ecbch. Do thi\u1ebfu t\u1ef1 tin? Hay ch\u1ec9 v\u00ec l\u00fd do t\u00e0i ch\u00ednh? Nh\u01b0ng l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng nh\u1ea5t l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m hay mu\u1ed1n ph\u1ed5 bi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u00e0 v\u0103n V\u00f5 Phi\u1ebfn v\u1edbi Hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n gi\u1edd trong \u0111\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0. R\u1ed3i Th\u1ebf Uy\u00ean v\u1edbi b\u1ed9 s\u00e1ch d\u1ecbch v\u1ec1 T\u00ecnh D\u1ee5c v\u00e0 Exodus, V\u1ec1 mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t h\u1ee9a. Th\u1eddi \u0111\u00f3, nh\u1eefng lo\u1ea1i s\u00e1ch v\u1ec1 Do Th\u00e1i r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a chu\u1ed9ng. Cu\u1ed1n V\u1ec1 mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t h\u1ee9a l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn \u1ee9a n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. C\u00f3 nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed9c nh\u00e3n Moshe Dayan \u0111eo k\u00ednh den tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i m\u1ed1t. H\u1ea7u nh\u01b0 b\u1ea5t c\u1ee9 t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh n\u00e0o c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam khi l\u00ean t\u01b0\u1edbng th\u00ec vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 ph\u1ea3i s\u1eafm m\u1ed9t c\u1eb7p k\u00ednh \u0111en. Ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n, nh\u00e0 th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean, \u0110inh H\u00f9ng v\u1edbi b\u00fat hi\u1ec7u kh\u00e1c Ho\u00e0i \u0110i\u1ec7p Th\u1ee9 Lang, L\u00ea Huy Oanh, M\u1eb7c \u0110\u1ed7, Hu\u1ef3nh Phan Anh, Ho\u00e0ng H\u1ea3i Th\u1ee7y, Tr\u1ea7n Phong Giao, Ho\u00e0i Khanh, B\u00f9i Gi\u00e1ng\u2026 Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 c\u00f4ng ch\u1ee9c, gi\u00e1o s\u01b0 ho\u1eb7c m\u1ed9t thi\u1ec3u s\u1ed1 \u1edf trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. H\u1ecd c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. D\u1ecbch th\u00eam nh\u01b0 m\u1ed9t ngh\u1ec1 tay tr\u00e1i. Trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, Tr\u1ea7n Phong Giao \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 t\u00e2m d\u1ecbch thu\u1eadt kh\u00e1 nhi\u1ec1u v\u1ec1 c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 Hi\u1ec7n Sinh. C\u00f4ng c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng nh\u1ecf. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng nh\u1eadn th\u1ea5y, \u00edt khi n\u00e0o c\u00f3 s\u00e1ch d\u1ecbch ngay t\u1eeb khi cu\u1ed1n s\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. N\u00f3 m\u1ea5t c\u00e1i th\u1eddi t\u00ednh, c\u00e1i tr\u00e0o l\u01b0u v\u00e0 s\u1ef1 c\u1eadp nh\u1eadt th\u00f4ng tin. N\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ea3n ph\u1ea9m qu\u00e1 date. Trong ph\u1ea1m vi d\u1ecbch thu\u1eadt, ch\u00fang ta t\u1ee5t h\u1eadu t\u1eeb 50 n\u0103m \u0111\u1ebfn 100 n\u0103m. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u00e0 d\u1ecbch gi\u1ea3 uy t\u00edn c\u1ee7a mi\u1ec1n B\u1eafc, D\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u1eddng c\u00f2n mang Camus ra d\u1ecbch l\u1ea1i. D\u1ecbch l\u1ea1i L\u2019\u00e9tranger m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 40 n\u0103m \u0111\u00e3 c\u00f3 ba d\u1ecbch gi\u1ea3 trong mi\u1ec1n Nam d\u1ecbch r\u1ed3i. N\u1ebfu m\u1ee5c \u0111\u00edch d\u1ecbch l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi t\u00ecm hi\u1ec3u m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3, m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n v\u0103n h\u1ecdc th\u00ec c\u00f2n t\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng n\u1ebfu d\u1ecbch \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u1ecdc \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i tr\u00ed th\u00ec \u0111\u00fang l\u00e0 l\u1ed7i th\u1eddi. Th\u1ebf gi\u1edbi truy\u1ec1n th\u00f4ng, th\u1ebf gi\u1edbi s\u00e1ch v\u1edf hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i m\u00e0 th\u1eadt kh\u00f3 c\u00f3 t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0o ng\u1ed3i qu\u00e1 m\u1ed9t n\u0103m tr\u00ean k\u1ec7 s\u00e1ch, vi\u1ec7c d\u1ecbch thu\u1eadt s\u00e1ch c\u0169, d\u00f9 l\u00e0 n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u0169ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t l\u1ea1i. L\u1ea5y m\u1ed9t t\u1ec9 d\u1ee5: T\u00f4i ra th\u01b0 vi\u1ec7n m\u01b0\u1ee3n l\u1ea1i cu\u1ed1n Bonjour Tristesse c\u1ee7a Sagan, cu\u1ed1n duy nh\u1ea5t c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i trong ba th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc l\u1ea1i. N\u0103m 1999, ghi c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ecdc, n\u0103m 2000 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng Gi\u00eang. T\u1eeb 4 n\u0103m nay, kh\u00f4ng ai \u0111\u1ecdc n\u1eefa. C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ecbch v\u00ec l\u1ee3i nhu\u1eadn, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ecdn t\u00e1c gi\u1ea3, \u0111\u1ea7u s\u00e1ch, m\u00e0 nh\u1eafm v\u00e0o th\u1ecb hi\u1ebfu khi\u1ebfn nhi\u1ec1u cu\u1ed1n s\u00e1ch d\u1ecbch \u0111\u00e1ng nh\u1ebd kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 m\u1eb7t. Nh\u01b0ng bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec v\u1eabn c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">D\u00f9 g\u00ec \u0111i n\u1eefa, s\u00e1ch d\u1ecbch \u0111\u00f3ng g\u00f3p kh\u00f4ng nh\u1ecf v\u00e0o th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng s\u00e1ch v\u1edf mi\u1ec1n Nam. N\u00f3 b\u00f9 v\u00e0o ch\u1ed7 c\u00e1i thi\u1ebfu c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n VN. Thi\u1ebfu v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng, th\u1ec3 lo\u1ea1i, v\u1ec1 t\u1ea7m c\u1ee1, v\u1ec1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng th\u1eddi \u0111\u1ea1i. N\u1ebfu v\u1ec1 kinh t\u1ebf, xu\u1ea5t c\u1ea3ng l\u00e0 \u0111\u1ea7u ra c\u1ee7a s\u1ef1 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, th\u00ec v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc, d\u1ecbch thu\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ea7u v\u00e0o c\u1ee7a m\u1ed9t sinh ho\u1ea1t v\u0103n h\u1ecdc \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 phong ph\u00fa. C\u00f2n n\u1ebfu c\u00e1i sinh ho\u1ea1t \u0111\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, hay hay d\u1edf, ph\u1ea7n quy tr\u00e1ch v\u1eabn l\u00e0 ph\u00eda c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u0103n ho\u00e1, ngh\u1ec7 thu\u1eadt, c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 thi s\u0129. N\u1ebfu h\u1ecd vi\u1ebft kh\u00f4ng t\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh \u0111a d\u1ea1ng c\u1ee7a nhu c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 h\u1ecd.<br><strong>Trong b\u1ea5t c\u1ee9 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0o, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc bao gi\u1edd c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd. Nh\u01b0ng \u0111\u1eebng qu\u00ean r\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc 1954 c\u1ea3 trong Nam l\u1eabn ngo\u00e0i B\u1eafc, ch\u01b0a th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch.<\/strong>&nbsp;Nh\u00f3m T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh ch\u1eb3ng h\u1ea1n kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n d\u1ecbch thu\u1eadt. Cu\u1ed1n duy nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00f3m n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u1ecbch l\u00e0 cu\u1ed1n Le Chemin du bonheur c\u1ee7a Victor Pauchet. Trong Nam, tr\u01b0\u1edbc 54, c\u00e1i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng l\u1edbn nh\u1ea5t trong vi\u1ec7c d\u1ecbch thu\u1eadt l\u00e0 \u00f4ng Ph\u1ea1m v\u0103n T\u01b0\u01a1i, t\u1ee9c nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Ph\u1ea1m v\u0103n T\u01b0\u01a1i, v\u00e0o n\u0103m 1950 \u0111\u00e3 d\u1ecbch v\u00e0 cho xu\u1ea5t b\u1ea3n l\u1ecdai s\u00e1ch H\u1ecdc l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi (Culture humaine, hay Selt improvement) [15]<br>Ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft r\u1ea5t \u00edt v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi. C\u00f3 bi\u1ebft ch\u0103ng n\u1eefa, s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u00f3 g\u00f3i gh\u00e9m v\u00e0o trong c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 17 \u0111\u1ebfn 19 c\u1ee7a Ph\u00e1p v\u00e0 th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ecdc sinh xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng T\u00e2y ho\u1eb7c ban C, ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Vi\u1ec7t m\u1edbi c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc h\u1ecfi. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf mi\u1ec1n Nam m\u00e0 th\u00f4i, nh\u1edd d\u1ecbch thu\u1eadt m\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c du nh\u1eadp v\u00e0o VN.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ngh\u0129 l\u1ea1i 20 n\u0103m mi\u1ec1n Nam l\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t tr\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch. Th\u1eadt kh\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o phong ph\u00fa v\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng h\u01a1n n\u00f3 n\u1eefa. S\u1ef1 ph\u1ee7 nh\u1eadn n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u t\u1ed3i t\u1ec7.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tr\u01b0\u1edbc khi ch\u1ea5m d\u1ee9t b\u00e0i vi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u ti\u1ebfc nu\u1ed1i&nbsp; l\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ai theo g\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc Nh\u1eadt: Kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbch gi\u1ea3 n\u00e0o chuy\u00ean d\u1ecbch v\u1ec1 c\u00e1c s\u00e1ch khoa h\u1ecdc, k\u1ef9 thu\u1eadt.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>M\u1ed9t cu\u1ed1n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#2f3dad\" class=\"has-inline-color\">Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee5c<\/mark><\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">(Ngu\u1ed3n \u0110\u00e0n Chim Vi\u1ec7t)<\/h2>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><em>Ch\u00fa th\u00edch:<\/em><\/h3>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><em>[1] Tr\u00edch d\u1eabn TT\u0110\u0110, V\u0103n H\u00f3a V\u0103n Ngh\u1ec7\u2026 trang 427. Nh\u00e0 XB V\u0103n H\u00f3a, Th\u00f4ng Tin.<\/em><br><em>[2] Trong m\u1ed9t b\u00e0i vi\u1ebft tr\u00ean H\u1ee3p L\u01b0u, th\u00e1ng 10-11-2002 \u0111\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u cu\u1ed1n Tri\u1ebft H\u1ecdc Hi\u1ec7n sinh c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u00e1i \u0110\u1ec9nh, Th\u1ee5y Khu\u00ea \u0111\u00e3 x\u1ebfp \u201ct\u1ee9 tr\u1ee5\u201d v\u1ec1 Tri\u1ebft T\u00e2y th\u1eddi \u0111\u00f3 l\u00e0 Tr\u1ea7n v\u0103n To\u00e0n, L\u00ea t\u00f4n Nghi\u00eam, Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung v\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00edch Lan. Ri\u00eang tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p TBL, theo t\u00f4i, c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf b\u1eb1ng Tr\u1ea7n Th\u00e1i \u0110\u1ec9nh, m\u1eb7c d\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n sau, c\u00f3 l\u1ebd c\u00f4ng b\u1eb1ng h\u01a1n. Tr\u1ea7n Th\u00e1i \u0110\u1ec9nh c\u00f3 c\u00f4ng gi\u1edbi thi\u1ec7u Tri\u1ebft h\u1ecdc Hi\u1ec7n Sinh m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u00e1o khoa m\u1ea1ch l\u1ea1c, h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u1ea3n d\u1ecb v\u00e0 d\u1ec5 hi\u1ec3u.<\/em><br><em>[3] Tr\u00edch l\u1ea1i trong Nh\u00ecn l\u1ea1i nh\u1eefng ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 qua 1955-1995. Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung, Montr\u00e9al 2000, trang 355<\/em><br><em>[4] T\u1ea1p ch\u00ed \u0110\u1ea1i H\u1ecdc Hu\u1ebf c\u00f3 nh\u1eefng b\u00e0i sau \u0111\u00e2y:<\/em><br><em>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 gi\u1ea3i tho\u00e1t con ng\u01b0\u1eddi trong Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng J.P Sartre.. Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung, s\u1ed1 2, th\u00e1ng 5-1958; Th\u1eddi gian Hi\u1ec7n sinh trong \u0110o\u1ea1n Tr\u01b0\u1eddng T\u00e2n Thanh, L\u00ea Tuy\u00ean; C\u00e1i nh\u00ecn hay \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi v\u1edbi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung; T\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m Camus, s\u1ed1 14 th\u00e1ng 3-1960; V\u00e0i c\u1ea3m ngh\u0129 v\u1ec1 t\u00ecnh c\u1ea3m phi l\u00fd c\u1ee7a k\u1ebb l\u01b0u \u0111\u1ea7y, Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung; T\u1eeb tri th\u1ee9c ph\u1ea3n kh\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u00ecnh li\u00ean \u0111\u1edbi nh\u00e2n lo\u1ea1i, L\u00ea Tuy\u00ean; Le message interrompu d\u2019Albert Camus, P.Rietsch; D\u1ecbch: Ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ch tr\u1ecd (Camus); V\u1ea5n \u0111\u1ec1 tr\u00e0o l\u01b0u hi\u1ec7n sinh, 11-60; V\u1ecb tr\u00ed tr\u00e0o l\u01b0u hi\u1ec7n sinh trong l\u1ecbch s\u1eed Tri\u1ebft h\u1ecdc, Tr\u1ea7n v\u0103n To\u00e0n; Gi\u1edbi thi\u1ec7u Tri\u1ebft h\u1ecdc Merleau Ponty, Tr\u1ea7n Th\u00e1i \u0110\u1ec9nh; G. Marcel hay con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t huy\u1ec1n ni\u1ec7m, Th\u00e2n v\u0103n T\u01b0\u1eddng; V\u1ea5n \u0111\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi trong t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Karl Jasper, L\u00ea T\u00f4n Nghi\u00eam; M. Heidegger, tri\u1ebft gia c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd (d\u1ecbch). R. Campbell; Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi nh\u01b0 m\u1ed9t tra h\u1ecfi, Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung; Karl Jaspers hay l\u00e0 th\u1ea3m tr\u1ea1ng c\u1ee7a tri th\u1ee9c trong th\u00e2n ph\u1eadn con ng\u01b0\u1eddi, M. Heidegger l\u00e0 tri\u1ebft gia c\u1ee7a H\u1eefu th\u1ec3 hay c\u1ee7a H\u01b0 v\u00f4, Th\u00e2n v\u0103n T\u01b0\u1eddng; Thi ca v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc, Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung; Y\u1ebfu t\u00ednh c\u1ee7a tha nh\u00e2n, Tr\u1ea7n Th\u00e1i \u0110\u1ec9nh; T\u00f4i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, Cung Gi\u1eef Nguy\u00ean; Tha nh\u00e2n, th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n t\u00f4i, Tr\u1ea7n v\u0103n To\u00e0n; Heidegger v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a thi ca, Tr\u1ea7n Th\u00e1i \u0110\u1ec9nh<\/em><br><em>Tr\u00ean T\u1eadp san T\u01b0 T\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc V\u1ea1n H\u1ea1nh:<\/em><br><em>V\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a V\u00f4 th\u1ec3 Heidegger trong t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0110\u1ea1i Th\u1eeba, Ng\u00f4 Tr\u1ecdng Anh; Heideigger tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ph\u00e1 s\u1ea3n c\u1ee7a t\u01b0 t\u01b0\u1edfng T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng, T\u1eeb Heideigger 1 \u0111\u1ebfn Heideigger 2, Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ti\u1ebfn; S\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i to\u00e0n di\u1ec7n c\u1ee7a Heidegger v\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng VN, Ph\u1ea1m C\u00f4ng Thi\u1ec7n; T\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u00e0 g\u00ec?, Tu\u1ec7 S\u0129.; Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a Hi\u1ec7n sinh, Quang Minh 1968; Camus gi\u1eefa l\u00f2ng th\u1ebf k\u1ef7 20, Nguy\u1ec5n kh\u1eafc Ho\u1ea1ch.<\/em><br><em>Tr\u00edch l\u1ea1i trong \u00b0 Nh\u00ecn l\u1ea1i nh\u1eefng ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 qua, trang 351, 352. (1955-1995) c\u1ee7a Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung, \u1ea5n b\u1ea3n Photocopie.<\/em><br><em>[5] Tr\u00edch l\u1ea1i trong Nh\u1eefng ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 qua c\u1ee7a Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung, trang 358.<\/em><br><em>[6] Sau n\u00e0y in l\u1ea1i trong Nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh 2, trang 30-47<\/em><br><em>[7] Trong c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n nam gi\u1edbi, Th\u1ebf Uy\u00ean l\u00e0 ng\u00f2i vi\u1ebft c\u00f3 \u00e1m \u1ea3nh t\u00ecnh d\u1ee5c tr\u1ed5i b\u1eadt. Ch\u1ed7 n\u00e0o, b\u1ea5t c\u1ee9 \u1edf \u0111\u00e2u trong m\u1ed9t trang s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u1ea5y. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u1ea5t c\u00f4ng \u0111i \u0111\u1ebfm trong m\u1ed9t cu\u1ed1n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 bao nhi\u00eau l\u1ea7n t\u1ea3 nh\u1eefng xen l\u00e0m t\u00ecnh. \u0110\u00e3 v\u1eady, \u00f4ng c\u00f2n d\u1ecbch c\u1ea3 m\u1ed9t b\u1ed9 T\u00ecnh d\u1ee5c 4 cu\u1ed1n. Th\u1ebf Uy\u00ean c\u0169ng c\u00f2n d\u1ecbch cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u1ed5i ti\u1ebfng Exodus, V\u1ec1 mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t h\u1ee9a, n\u1ed9i dung n\u00f3i v\u1ec1 d\u00e2n Do Th\u00e1i v\u1ec1 l\u1ea1i Israel.<\/em><br><em>[8] Tr\u00edch trong Krisnamurti, D\u00f2ng s\u00f4ng Thanh T\u1ea9y, Nguy\u1ec5n \u01af\u1edbc d\u1ecbch. Trang 471. Nh\u00e0 Ngu\u1ed3n s\u1ed1ng.<\/em><br><em>[9] B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m 1960 v\u1edbi nh\u1eefng b\u00e0i tr\u00ean t\u1edd V\u0103n \u0110\u00e0n c\u1ee7a Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Khi\u00eam: Nh\u00e2n \u0111\u1ecdc b\u00e0i lu\u00e2n l\u00fd v\u00e0 V\u0103n H\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4. NVT, t\u1eeb th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1edfi m\u1edf \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u1ee7 nh\u1eadn lu\u00e2n l\u00fd trong V\u0103n H\u1ecdc. B\u00f9i Tu\u00e2n: L\u1ea1i m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i cu\u1ed3ng lo\u1ea1n ph\u01a1i b\u1ea7y trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u1ecdng: Ch\u00fang t\u00f4i t\u1ed1 c\u00e1o m\u1ea7m ph\u1ea3n l\u1ecdan trong v\u0103n ngh\u1ec7. B\u00fat nh\u1ecdn. Hay nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0103n vi\u1ebft: Nh\u1eefng con hoang c\u1ee7a NVT. B\u00e1ch Khoa s\u1ed1 264. Tr\u00edch l\u1ea1i trong Nh\u1eefng ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 qua\u2026 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n v\u0103n Trung, trang 352<\/em><br><em>[10] \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u00e0 L\u00e1 B\u1ed1i do nguy\u00ean \u0110\u1ea1i \u0111\u1ee9c T\u1eeb M\u1eabn, t\u00ean th\u1eadt l\u00e0 V\u00f5 Th\u1eafng Ti\u1ebft. Th\u1ea7y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c ph\u1ee5ng s\u1ef1 v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt l\u00ean tr\u00ean ti\u1ec1n b\u1ea1c. Th\u1ea7y T\u1eeb M\u1eabn \u0111\u00e3 gi\u00fap c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n c\u00f3 n\u01a1i xu\u1ea5t b\u1ea3n nh\u1eefng \u0111\u1ea7u s\u00e1ch c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ecdc nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch trang nh\u00e3, ch\u0103m s\u00f3c t\u1eebng ch\u00fat trong vi\u1ec7t tr\u00ecnh b\u1ea7y \u1ea5n lo\u00e1t v\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn n\u1ed9i dung s\u00e1ch. T\u1ea5t c\u1ea3 s\u00e1ch c\u1ee7a Nh\u1ea5t H\u1ea1nh \u0111\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u00e0 ra. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 L\u00e1 B\u1ed1i, nh\u1eefng Chi\u1ebfn tranh v\u00e0 H\u00f2a B\u00ecnh, Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c S\u00e1ch, S\u1eed K\u00fd T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean, Ki\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Sommerset Maugham, M\u01b0\u1eddi khu\u00f4n m\u1eb7t v\u0103n ngh\u1ec7 h\u00f4m nay v\u00e0 L\u1ed1i tho\u00e1t cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a V. Georghiu s\u1ebd n\u1eb1m \u1edf \u0111\u00e2u? N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 L\u00e1 B\u1ed1i, nhi\u1ec1u s\u00e1ch ch\u1eafc g\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ra m\u1eaft b\u1ea1n \u0111\u1ecdc. Nh\u1ea5t l\u00e0 b\u1ed9 Chi\u1ebfn tranh v\u00e0 H\u00f2a B\u00ecnh c\u1ee7a L\u00e9on Tolstoi. Sau n\u00e0y, \u1edf H\u1ea3i ngo\u1ea1i, \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m c\u00f4ng t\u00e1c v\u0103n h\u1ecdc v\u1edbi nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n V\u0103n Ngh\u1ec7. N\u1ebfu c\u1ea7n m\u1ed9t vinh danh g\u00ec cho 20 n\u0103m V\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch n\u00f3i ri\u00eang v\u00e0 V\u0103n h\u1ecdc n\u00f3i chung, c\u00f3 c\u1ea7n n\u00ean nh\u1eafc \u0111\u1ebfn V\u00f5 Th\u1eafng Ti\u1ebft kh\u00f4ng? K\u1ebb l\u00f3t \u0111\u01b0\u1eddng cho V\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam.<\/em><br><em>[11] M\u1eb7c d\u1ea7u l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n chuy\u00ean nghi\u1ec7p, V\u00f5 Phi\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o sinh ho\u1ea1t d\u1ecbch kh\u00e1 s\u1edbm 1963, l\u00fac m\u00e0 sinh ho\u1ea1t d\u1ecbch \u0111ang r\u1ed9 v\u1edbi c\u00e1c cu\u1ed1n: Hai m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n gi\u1edd trong \u0111\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 (St\u00e9fan Zweig). C\u00e1c tr\u00e0o l\u01b0u l\u1edbn c\u1ee7a t\u01b0 t\u01b0\u1edfng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (Andr\u00e9 Maurois). Truy\u1ec7n hay c\u00e1c n\u01b0\u1edbc 1 v\u00e0 2, c\u00f9ng d\u1ecbch v\u1edbi Nguy\u1ec5n Minh Ho\u00e0ng. \u00d4ng ch\u1ed3ng mu\u00f4n thu\u1edf (Dostoevsky)<\/em><br><em>[12] Tr\u00edch Kim Dung gi\u1eefa \u0111\u1eddi t\u00f4i, quy\u1ec3n thu\u1ee3ng, c\u1ee7a V\u0169 \u0111\u1ee9c Sao Bi\u1ec3n trang 8, Nxb Tr\u1ebb. V\u0169 \u0110\u1ee9c Sao Bi\u1ec3n, nay \u0111u\u1ee3c coi nh\u01b0 nh\u00e0 \u00b0Kim Dung H\u1ecdc\u00b0 \u1edf Vi\u1ec7t Nam. \u00d4ng c\u00f3 cho xu\u1ea5t b\u1ea3n ba cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1 Kim Dung: Kim Dung gi\u1eefa \u0111\u1eddi t\u00f4i. Quy\u1ec3n th\u01b0\u1ee3ng: Ki\u1ec1u Phong, kh\u00e1t v\u1ecdng t\u1ef1 do. Quy\u1ec3n Trung: Thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t M\u1ef9 Nh\u00e2n v\u00e0 quy\u1ec3n k\u1ebft: Thanh Ki\u1ebfm v\u00e0 c\u00e2y \u0111\u00e0n. Ngay t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc 75, \u0110\u1ed7 Long V\u00e2n, m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc v\u0103n khoa S\u00e0ig\u00f2n, v\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hu\u1ebf xu\u1ea5t th\u00e2n Sorbonne, b\u1ea1n h\u1ecdc v\u1edbi Nguy\u00ean Sa \u0111\u00e3 vi\u1ebft m\u1ed9t b\u00e0i lu\u1eadn thuy\u1ebft d\u00e0i \u0111\u1eb7c s\u1eafc: V\u00f4 K\u1ef5 gi\u1eefa ch\u00fang ta hay Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng Kim Dung. Sau in l\u1ea1i trong cu\u1ed1n Kim Dung: T\u00e1c ph\u1ea9m v\u00e0 d\u01b0 lu\u1eadn, Nxb V\u0103n H\u1ecdc.<\/em><br><em>[13] L\u1ea5y l\u1ea1i \u00fd c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Long V\u00e2n, trong ph\u1ea7n Nghi v\u1ea5n \u0111\u1ea1o l\u00fd trong Kim Dung. Tr\u00edch trong Kim Dung, t\u00e1c ph\u1ea9m v\u00e0 d\u01b0 lu\u1eadn, trang 188. Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n V\u0103n H\u1ecdc<\/em><br><em>[14] Hitler v\u00e0 l\u00f2 thi\u00eau s\u1ed1ng d\u00e2n Do Th\u00e1i. Dalton, tr\u1ecdn \u0111\u1eddi chinh chi\u1ebfn. T\u1eeb Hy Th\u00e1i H\u1eadu. Cu\u1ed9c truy n\u00e3 t\u00ean \u0111\u1ed3 t\u1ec3 Adolf Eichmann. Cu\u1ed9c s\u0103n t\u00ecm v\u0169 kh\u00ed b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a Hitler. B\u00e0i h\u1ecdc Israel. T\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed9c nh\u00e3n Moshe Dayan. Hitler, t\u1ed9i ph\u1ea1m chi\u1ebfn tranh hay l\u00e0 v\u1ee5 \u00e1n Nuremberg v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1eebng qu\u00ean Nh\u1eadt K\u00fd c\u1ee7a Anne Frank.<\/em><br><em>[15] Tr\u00edch l\u1ea1i trong 10 c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea, tr 43, nxb V\u0103n Ngh\u1ec7.<\/em><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee5c 30\/07\/2025 V\u0103n h\u1ecdc d\u1ecbch k\u1ec3 nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 trong m\u1eaft m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 v\u0103n, nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng t\u00e1c ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7&#8230; <a href=\"https:\/\/phamtinanninh.com\/?p=11640\">Read more &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11640","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bn-hu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11640","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11640"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11640\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11645,"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11640\/revisions\/11645"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/phamtinanninh.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}